MỘT MÓN QUÀ HẠNH PHÚC

Gill Farrer-Halls

NỘI DUNG

Giới Thiệu (1)

Con Đường Nghiệp Dẫn Đến Hạnh Phúc (7)

Tình Thương (11)

Động Và Tĩnh (16)

Bố Thí (20)

Nhân Và Quả (25)

Sống Trong Hiện Tại (28)

Hoan Hỉ Cố Gắng (32)

Thương Xót (35)

GIỚI THIỆU (1)

Phạn ngữ “karma” (Nghiệp) hiện nay là một phần của tiếng Anh. Những từ ngữ như là “bad [...]]]>  

MỘT MÓN QUÀ HẠNH PHÚC

Gill Farrer-Halls

NỘI DUNG

Giới Thiệu (1)

Con Đường Nghiệp Dẫn Đến Hạnh Phúc (7)

Tình Thương (11)

Động Và Tĩnh (16)

Bố Thí (20)

Nhân Và Quả (25)

Sống Trong Hiện Tại (28)

Hoan Hỉ Cố Gắng (32)

Thương Xót (35)

GIỚI THIỆU (1)

Phạn ngữ “karma” (Nghiệp) hiện nay là một phần của tiếng Anh. Những từ ngữ như là “bad karma” (nghiệp xấu) và “good karma” (nghiệp tốt) ngày nay thường được sử dụng. Những lời nói đùa như “Nghiệp của anh cán lên kinh điển của tôi” làm cho người ta cười, chứ không nói lên điều gì có ý nghĩa, mà phơi bày sự thật là phần đông chúng ta những người nói tiếng Anh bẩm sinh không có sự am hiểu cái nghĩa thực sự của chữ ấy. Chúng ta có khuynh hướng dùng từ ngữ này để miêu tả một định mệnh hay số phận huyền bí, tuy không hoàn toàn không đúng nhưng quả là thiếu cái nghĩa đầy đủ và những cái phức tạp tinh tế của những gì nghiệp nói đến và cách thức nghiệp tạo ra trong cuộc đời của chúng ta. Quyển sách này có một cái nhìn vào những gì nghiệp thực sự muốn nói.

     Trước tiên, bạn hãy ghi nhận rằng những bản văn nguyên thủy của Phật giáo được viết bằng Phạn ngữ và tiếng Pali. Karma (Nghiệp) được gọi là “kamma” trong tiếng Pali, ngôn ngữ Ấn (Indic language) được sử dụng trong những kinh sách của Phật giáo, nhưng bạn sẽ thấy cả hai cách diễn đạt trong các câu trích dẫn được dùng trong quyển sách này, và chúng có nghĩa giống nhau.

Luật Của Nghiệp

Đôi khi người ta nói đến luật của nghiệp như là một luật tự nhiên và không thể tránh khỏi của vũ trụ. Trong khi cần thiết cho trọn vẹn với giáo lý đạo Phật, kể cả những giáo lý về tâm từ và trí tuệ, nghiệp chủ yếu có nghĩa là hành động, mặc dù đây là một định nghĩa tổng quát.

     Nói chính xác hơn, Phật tử nói rằng nghiệp để chỉ những hành động có chủ ý hay ý định – nghĩa là, những hành động có ý muốn đằng sau chúng. Tuy nhiên, ngay cả khi chúng ta làm một điều gì do bản năng tạo ra, không có suy nghĩ về nó, thì vẫn có một mức độ của ý định mà chúng ta không biết đến đang hoạt động.

     Vì lẽ đó, tất cả những hành động của chúng ta đều có thể tạo ra nghiệp. Những hậu quả của chúng có thể thay đổi giữa mạnh và yếu tùy vào những điều kiện và hoàn cảnh khác nhau. Những kinh sách Phật cổ truyền nói rằng chư Phật, hay những người đã giác ngộ, là những bậc duy nhất mà hành động của họ là hoàn toàn “thanh tịnh” (pure) và không còn tạo ra bất cứ nghiệp gì.

Thân, Khẩu, Và Ý Nghiệp

Nghiệp có ba loại:

1. Ý nghiệp – do tâm ý tạo ra
2. Khẩu nghiệp – do lời nói tạo ra, và
3. Thân nghiệp – do hành động của thể xác tạo ra.

     Ý nghiệp là cái nghiệp quan trọng nhất trong ba loại bởi vì nó gây ra, và là nguồn gốc của, hai loại nghiệp kia. Chúng ta nghĩ trước khi chúng ta nói hay làm một điều gì, dù cho ngắn ngủi, và những suy nghĩ của chúng ta sẽ ảnh hưởng đến những gì chúng ta nói hay làm.

   Hơn nữa, hai loại hành động mang tính nghiệp được miêu tả ở đây: những hành động tích cực (positive), khéo léo (skillful), có lợi (beneficial), và cũng tốt (good), và những hành động tiêu cực (negative), không khéo léo, có hại, và rốt ráo xấu.

Mười Hành Động Tiêu Cực Tạo Ra Nghiệp Xấu

Có mười hành động tiêu cực tao ra nghiệp xấu: ba hành động tiêu cực của thân là sát sanh, trộm cắp, và tà dâm; theo sau là bốn hành động tiêu cực của miệng là nói dối, nói thêu dệt, nói đâm thọc, nói lời mắng ác; và sau hết là ba hành động tiêu cực của ý gồm tham lam, sân hận, và si mê, nghĩa là không hiểu được rằng giận gây ra đau khổ.

Mười Hành Động Tích Cực Tạo Ra Nghiệp Tốt

Những hành động này bao gồm, trước tiên, việc bỏ tất cả những hành động tiêu cực, như đã lưu ý trước đây, và kế đó là vun trồng những hành động tích cực đối nghịch lại. Ba đức hạnh của thân là bảo vệ sự sống, độ lượng với người khác, và hành xử xác thịt có trách nhiệm. Bốn hành động tích cực của miệng bao gồm nói trung thực, nói hòa thuận và hòa giải cho những người khác, nói năng vui vẻ, và có những cuộc đối thoại hữu ích. Ba đức tính của tâm hay ý là bằng lòng với những gì mình có, tử tế với những người khác, và phát triển niềm tin rằng những gì Phật dạy đều có lợi ích.

Nghiệp Tiêu Cực (Nghiệp Ác)

Nghiệp ác xuất phát từ những hành động bị thúc đẩy bởi sự ngu dốt (vô minh) và tà kiến (tin sai); thù hận, oán ghét, hay nóng giận; hay tham lam, luyến ái, hay hà tiện (keo kiệt). Những thứ này (tham, sân, si) được gọi là Tam Độc trong đạo Phật, và là những yếu tố làm cho chúng ta bị sa vào bẩy luân hồi, chu kỳ sanh và tái sanh, chúng ta chỉ có thể thoát ra bằng cách đạt được sự giác ngộ.

Nghiệp Tích Cực (Nghiệp Thiện)

Nghiệp thiện phát xuất từ những hành động không bắt nguồn từ si mê, sân hận, hay tham ái. Dù rằng chúng ta có thể nói rằng nghiệp thiện phát xuất từ trí tuệ, tình thương, và buông bỏ, theo truyền thống người ta miêu tả những tính chất tích cực như trực tiếp đối kháng với Tam Độc, bởi vì điều này nhắc cho chúng ta nhớ chúng nó là cái gì và cố gắng tránh xa chúng.

     Ba giai đoạn cần phải xảy ra để cho một hành động được đây đủ:

1. 1.     động cơ thúc đẩy để thực hiện hành động,
2. 2.     sự thành tựu của hành động, và
3. 3.     sự hài lòng về việc hoàn tất hành động.

     Nếu chỉ một hay hai giai đoạn được thực hiện, nghiệp được tạo ra sẽ ít hơn, trong khi một hành động thực hiện đầy đủ phát sinh ra những nghiệp quả lớn hơn. Chẳng hạn, nếu bạn do lỗi lầm dẫm lên một con côn trùng và hối lỗi đã giết nó, thì chỉ riêng hành động tự nó xảy ra; không có ý định hay sự hài lòng trước hành động ấy.

     Những nghiệp quả, do đó, sẽ nhẹ hơn là bạn cố tình dẫm chân lên con côn trùng và sung sướng đã thành công trong việc giết chết nó.

Luật nhân quả

Nghiệp cũng được gọi là luật nhân quả. Điều này có nghĩa là mỗi hành động, dù nhỏ hay có vẻ không đáng gì, cũng tạo ra một nguyên nhân dẫn đến một kết quả rốt ráo, nó được gọi là kết quả của hành động. Những hậu quả này thì phức tạp và bị ảnh hưởng bởi hằng trăm yếu tố nhỏ trong các cuộc sống của chúng ta, và qua nhiều kiếp sống khác nhau, nó trộn lẫn vào nhau. Bởi vì điều này, chúng ta thường không thể thấy rõ cách thức nghiệp vận hành.

Nghiệp quả có thể được

kinh nghiệm trong kiếp sống này,

trong kiếp sống kế tiếp,

hay trong những kiếp sống tương lai khác.

Nghiệp quả (Karmic Fruition)

Phần lớn những hành động của con người tạo ra hậu quả của nghiệp mà chúng ta không phải kinh nghiệm (nhận, chịu) ngay tức khắc nhưng nhứt định sẽ kinh nghiệm về sau.

     Kinh sách Phật giáo nói rằng đa số những hành động của chúng ta sẽ mang lại hậu quả trong các đời sau. Một người tử tế, độ lượng, thành thật mà chịu đau khổ trong kiếp sống này có thể yên tâm rằng anh hay chị ấy sẽ kinh nghiệm những nghiệp quả tốt do những hành động tốt của anh hay chị ấy trong một kiếp sống về sau. Người nào hành xử bằng những cách mà nó gây ra đau khổ cho người khác, nhưng lại đang hưởng thụ một cuộc sống hạnh phúc, thì người ấy sẽ nhận lấy những hậu quả của việc xử sự tiêu cực (xấu, ác) trong đời sau.

Nghiệp và tái sanh

Nghiệp và tái sanh liên quan rất chặc chẻ với nhau. Tái sanh thực sự là cái gì? Đạo Phật cho là chỉ có cái thức tinh tế nhất của chúng ta đi từ đời nay qua đời kia. Mỗi con người, cả nhân cách (personality) và tánh tình (characteristics) bị dập tắt (extinguished) lúc chết. Cái thức vi tế (subtle consciousness) này mang theo nó tất cả nghiệp đã tạo ra từ các tiền kiếp mà vẫn chưa tới giai đoạn trỗ quả. Những dấu ấn nghiệp này quyết định phẩm chất của đời kế tiếp, trong khi một số nghiệp mang theo cũng sẽ đạt đến chỗ kết quả vào kiếp kế tiếp khi nó hội đủ những điều kiện (duyên) thích hợp.

Cách hành xử nào đó tạo ra những nghiệp quả nhất định

Một người dễ dàng tìm ra được của cải trong đời này có thể đã tạo ra nguyên nhân bằng sự hành xử độ lượng trong một kiếp sống trước. Một người nào đó chết yểu trong đời này có thể đã không che chở cho người khác trong đời sống kiếp trước.

     Sắc đẹp có thể là kết quả của cách hành xử đạo đức, thanh tịnh trong một kiếp sống quá khứ, trong khi những người không được coi trọng trong kiếp này có thể đã tạo ra nguyên nhân bằng cách nói dối trong kiếp sống quá khứ. Những thí dụ này làm sáng tỏ cách nào nghiệp có liên hệ với cách hành xử có trách nhiệm, có đạo đức – chúng ta gieo gì thì chúng ta gặt nấy.

Đen và trắng

Nghiệp được xếp tùy theo quả của nó. Loại thứ nhất được gọi là

*Nghiệp đen, quả đen

và bao gồm tất cả những hành động gây tổn hại của thân, miệng, và ý

*Nghiệp trắng, quả trắng

bao gồm tất cả những hành động không gây tổn hại và đạo đức

*Nghiệp đen và trắng,

  quả đen và trắng

bao gồm những hành động một phần gây tổn hại, một phần không gây tổn hại. Chẳng hạn, nói dối để không làm thương tổn cảm giác của một người nào đó. Mặc dù ý định là tích cực (tốt), hành động tự nó không tốt, vì vậy nghiệp quả sẽ lẫn lộn xấu tốt.

     Loại sau cùng cần giải thích thêm.

Đây là:

*nghiệp không đen cũng không trắng,

  một kết quả không đen cũng không trắng.

Điều này xảy ra khi ý định chính của chúng ta là vượt qua toàn bộ những loại nghiệp khác bằng cách cố gắng trở thành giác giác ngộ, mục đích tối thượng của đạo Phật. Mục đích tu đạo Phật là tránh đau khổ và tìm hạnh phúc. Điều này có thể làm cho chúng ta cảm thấy rằng tạo ra nghiệp mang lại hạnh phúc như kết quả là điều tốt nhất để làm.

     Tuy nhiên, đạo Phật dạy chúng ta mọi thứ đều vô thường, vì vậy ngay cả khi chúng ta tạo ra những nguyên nhân đem lại hạnh phúc, thì hạnh phúc mang lại không thể kéo dài mãi mãi. Sớm hay muộn nghiệp tạo ra hạnh phúc cũng sẽ cạn kiệt (exhausted) và chúng ta sẽ kinh nghiệm đau khổ. Mong ước cao nhất của chúng ta là vượt qua nghiệp trên con đường hướng đến giác ngộ.

Tái sanh   

Trong khi một số môn phái Ky-Tô giáo thời sơ khai tin tưởng vào một hình thức tái sanh, đó là một quan niệm hoàn toàn khó khăn cho một số người Tây Phương để chấp nhận. Vì lẽ con người sinh ra có một số tài năng, tuy nhiên, chúng ta có thể bắt đầu hiểu cách thức nghiệp di chuyển từ một kiếp sống này qua một kiếp sống khác. Những người có tài năng âm nhạc xuất chúng, chẳng hạn, thường nói đến cách họ cảm nhận như thể là họ đã biết cách chơi nhạc rồi lúc họ bắt đầu lần đầu tiên. Tương tự, Mozart đã học cách chơi nhạc rất nhanh vào lúc tuổi còn rất nhỏ và đã có một nội quan về hòa âm và nhịp điệu.

Con đường tám nhánh cao cả (Bát Chánh Đạo)

Đạt được giác ngộ không phải dề dàng! Đó là một trạng thái trong đó con người hoàn toàn thoát ra khỏi ham muốn, bám víu, những thứ mà mình ưa thích, và cũng thoát ra khỏi tức giận, và oán ghét những gì mình không thích.

     Muốn phát triển những điều kiện trong đó điều này có thể xảy đến, những Phật tử đi theo Con Đường Tám Nhánh Cao Cả, nó là sự chỉ dẫn đến việc sống bằng cách không tạo ra đau khổ cho chính mình hay người khác. Con đường này được tạo ra để giúp con người đạt đến giác ngộ.

     Giác ngộ là sự giải thoát hoàn toàn ra khỏi đau khổ mà Đức Phật đã khám phá ra, cũng được đề cập tới như là niết-bàn và tỉnh thức.

     Sự giải thích về nghiệp này nói lên một điều rất rõ ràng:

Chúng ta chịu trách nhiệm về

bất kỳ việc gì xảy ra trong những kiếp sống của chúng ta.

CON ĐƯỜNG TÁM NHÁNH CAO CẢ

Con Đường Tám Nhánh Cao Cả gồm:

1. Chánh kiến
2. Chánh tư duy
3. Chánh ngữ
4. Chánh nghiệp
5. Chánh mạng
6. Chánh tinh tấn
7. Chánh niệm
8. Chánh định

     Người có hạnh phúc, sức khỏe, và thành công tạo ra những cơ sở cho một cuộc sống vui thú bằng cách thực hiện những hành động tích cực (thiện lành) trong các tiền kiếp.

     Những người khổ vì bệnh hoạn, nghèo đói, và vân vân, cũng tạo ra những nguyên nhân đưa đến những kinh nghiệm không vui thú bằng cách phạm vào những hành động tiêu cực (ác dử) trước đây. Phần lớn chúng sanh có những kinh nghiệm hổn hợp giữa những kinh nghiệm tốt và xấu xuyên suốt đời mình, phản chiếu nghiệp biến đổi mà họ đã tạo ra trong các kiếp trước đây. Như vậy, nghiệp không phải định mệnh. Bằng cách cố gắng hành động có ý thức với trí tuệ, tình yêu, sự tử tế, và lòng thương xót đối với người khác càng nhiều càng tốt, chúng ta sẽ tạo ra nghiệp để tái sanh tốt đẹp. Sự hành xử có đạo đức chung cuộc sẽ dẫn chúng ta qua khỏi nghiệp nói chung, để đi đến giác ngộ.

Tu sửa (Thanh Lọc)   

Như vậy, có thể làm những gì về tất cả những nghiệp xấu đã tạo ra qua nhiều kiếp sống khác nhau không? Dĩ nhiên không phải kinh nghiệm tất cả những nghiệp quả xấu vẫn là điều thích hơn! Có một cách để xóa bỏ một số nghiệp xấu của chúng ta – tu sửa. Điều này đòi hỏi sự hiểu biết rằng bạn đã hành xử xấu trong quá khứ và rằng bạn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về sự hành xử này. Kế đó bạn cần phải thành thật hối hận và sửa đổi những hành động xấu của bạn và tự hứa với mình sẽ cố gắng không hành xử xấu nữa. Sau cùng, cố gắng thực hiện chỉ những hành động tốt, có đạo đức kể từ nay về sau.

     Giống như tài năng âm nhạc có thể là nghiệp quả của việc huấn luyện âm nhạc trong đời trước, khuôn mẫu của việc hành xử cũng có thể là những nghiệp quả. Chẳng hạn, nếu một ai đó dễ tức giận, điều này có thể được xem như một nghiệp quả của cách hành xử nóng giận lúc trước mà người này bây giờ có cơ hội để thanh lọc (tu sửa). Người đó cần cố gắng nhiều để không chịu khuất phục trước sự thúc dục phải giận dử, băng cách phản tỉnh rằng cơn giận sẽ tạo ra nhiều nghiệp xấu hơn và làm tăng hơn nữa cái thói quen lên cơn giận. Trong khi không phải dễ làm, nhứt định là nó đáng được ra sức để tránh hại mình và hại người khác trong các kiếp sống hiện tại và tương lai.

     Đó là một sự giới thiệu nghiệp rất vắn tắt. Những chương tiếp theo sau đây sẽ quan sát sâu rộng hơn cách nghiệp vận hành (hoạt động) và ảnh hưởng đến đời sống của chúng ta. Những đề nghị thực tiễn và lời khuyên về cách phát triển nghiệp tốt và tránh nghiệp xấu, sẽ được cống hiến, cùng với một số những câu trích dẫn gợi cảm.

Một khi bản chất thâm sâu

 của nghiệp được hiểu một cách thích hợp,

con đường có thể dẫn

đến một đời sống hạnh phúc hơn

có thể được tìm ra.

***

CON ĐƯỜNG NGHIỆP DẪN ĐẾN HẠNH PHÚC (7)

Ai cũng muốn được sung sướng và muốn tránh đau khổ và bất mãn. Đây là một sự thật phổ biến toàn cầu và không tùy thuộc vào quốc tịch, tuổi tác, giàu sang, giới tính, hay bất cứ yếu tố nào khác của con người.

Sự thật này cũng trải rộng đến những con thú. Cho dù thú vật không thể nói với chúng ta, chúng ta cũng biết một con chó run vì bị lạnh dưới mưa, đang chờ chủ của nó về và cho nó vào trong nhà để ngồi cạnh lò sưởi, muốn tránh nỗi khổ bị lạnh và ướt và hy vọng có được cái sung sướng được ấm áp và khô ráo. Những quan sát như thế này nâng đỡ cho cái lý thuyết là tất cả chúng sanh ở mọi nơi đều muốn hạnh phúc và không muốn đau khổ.

     Bởi vì chúng ta muốn hạnh phúc, chúng ta bỏ nhiều thời gian sống của chúng ta để cố gắng tìm những thứ và những kinh nghiệm mà chúng ta tưởng tượng sẽ làm cho chúng ta hạnh phúc. Nhiều người trong chúng ta dành trọn cuộc sống của chúng ta vào việc theo đuổi không cùng cái hạnh phúc và sự tránh né cái đau khổ. Chúng ta làm việc hướng tới việc đạt được một ngôi nhà xinh đẹp, một nghề vừa ý, một người bạn thân thương, con cái, những dịp nghỉ mát, v.v…. Tuy nhiên, không bao lâu sau khi chúng ta thỏa mãn những ham muốn của chúng ta, chúng ta lại muốn nhiều thứ khác nhau, mới mẻ hơn nữa để giữ cho chúng ta hạnh phúc. Vì thế,

Tất cả những hoạt động và những theo đuổi trần tục của chúng ta không ngừng bị thúc đẩy bởi lòng ham muốn hạnh phúc và ao ước tránh đau khổ.

Điều này có thể có vẻ khá hiển nhiên đối với nhiều người, họ có thể hỏi,

Mục đích của cuộc sống là gì, nếu không phải là để tìm hạnh phúc? 

     Do vậy, bởi vì ước muốn được hạnh phúc là cái bận tâm chính của mọi người, cho nên thật là một cái ý hay khi quan sát những nguyên nhân tạo ra hạnh phúc và đau khổ để đảm bảo chúng ta có thể đạt được công cuộc tìm kiếm của chúng ta một cách thành công có thể được.

     Một sự hiểu biết về nghiệp có thể mang lại lợi ích. Như đã nói đến trong phần giới thiệu, nghiệp được biết như là luật nhân quả. Nghiệp giải thích như thế nào và tại sao một số hành động của thân, miệng, và ý gây ra những hậu quả và kết quả.

     Khi bạn hiểu rõ những hành động nào của bạn sẽ tạo ra một hiệu quả hạnh phúc và những hành động nào gây ra đau khổ, lúc bấy giờ bạn biết cách để tìm hạnh phúc và tránh đau khổ.

     Nếu bạn muốn tìm hạnh phúc, trước tiên bạn phải loại bỏ những nguyên nhân gây ra đau khổ. Ngược lại, nếu bạn muốn tránh đau khổ, bạn phải vun trồng những nguyên nhân tạo ra hạnh phúc.

     Việc đầu tiên bạn cần quyết định là những gì tạo ra hạnh phúc và đau khổ trước nhất. Hãy nhìn những gì bạn nghĩ làm cho bạn hạnh phúc. Những ham muốn không ngừng xuất hiện trong tâm và thân; chúng ta muốn quần áo mới, những bữa ăn ngon, sự thỏa mãn xác thịt, và vân vân. Chúng ta thường chấp nhận rằng tiếp tục thỏa mãn tất cả những ham muốn của chúng ta sẽ làm cho chúng ta hạnh phúc. Tuy nhiên, một khi một ham muốn được thỏa mãn, thì đối tượng của ham muốn không còn đem lại hạnh phúc.

Ham muốn không đem lại hạnh phúc

Thậm chí việc thỏa mãn những ham muốn có thể trở thành một nguồn gốc của sự bất mãn. Chẳng hạn, khi chúng ta đi nghỉ mát để thư giãn, chẳng mấy chốc chúng ta trở nên buồn chán và muốn đi về nhà. Những ham muốn khác tiếp tục xuất hiện, dù cho bao nhiêu lần chúng ta thỏa mãn chúng. Vì lẽ ấy, thỏa mãn những ham muốn của chúng ta không đem lại hạnh phúc đích thực mà chỉ là sự thỏa thích tạm thời.

     Khi chúng ta không có những thứ chúng ta ham muốn, chúng ta khao khát chúng vô cùng vô tận. Điều này gây ra đau khổ. Cũng vậy, khi chúng ta có những thứ hay những kinh nghiệm mà chúng ta không muốn, chúng ta bị mắc kẹt vào những suy nghĩ tiêu cực về mức độ chúng ta không thích hoàn cảnh ấy, và sự bực tức này gây ra đau khổ.

     Khi chúng ta đạt được cái mà chúng ta đã ham muốn, chúng ta vừa lòng trong một lúc, nhưng không bao lâu chúng ta lại chán ngấy cái sở hữu mới của chúng ta, hay hiệu quả của một kinh nghiệm vui lòng hao mòn vì vậy chúng ta muốn lập lại nó. Ham muốn lúc đó sẽ trổi dậy một lần nữa, và trong khi nó vẫn không được đây đủ thì chúng ta thấy bất mãn hay đau khổ. Vì vậy chúng ta có thể kết luận rằng thỏa mãn những ham muốn không tạo ra hạnh phúc thực sự và lâu bền. Nó chỉ làm chúng ta vướng mắc trong chu kỳ bất tận của ham muốn và bất toại nguyện.

     Hạnh phúc thực sự, lâu bền đến từ việc loại bỏ ham muốn những thứ chúng ta thích và sự tức giận những thứ chúng ta không ưa thích. Điều này không có nghĩa là sai hay xấu khi muốn có những thứ tốt đẹp, cũng không có nghĩa là chúng ta nên lánh xa chúng nếu chúng đến với chúng ta. Chúng ta chắc chắn nên thưởng thức những thứ tốt đẹp đến với chúng ta – càng lâu dài càng tốt.

     Tuy nhiên, chúng ta rất cần nhận thức rằng ham muốn tự nó là chướng ngại vật ngăn cản chúng ta tìm ra hạnh phúc đích thực và làm cho chúng ta bất toại nguyện. Ham muốn gây ra đau khổ. Khi chúng ta hiểu điều này, chúng ta có thể thưởng thức những kinh nghiệm và những sở hữu vui lòng, nhưng không bị ám ảnh về việc có chúng và cũng không bất mãn khi chúng không còn cho chúng ta lạc thú. Khi những việc không vui xuất hiện, hay khi chúng ta không đạt được những gì chúng ta muốn, chúng ta có thể cố gắng chấp nhận những việc ấy như chúng phải là như thế đó, quán chiếu rằng tất cả mọi cái đều vô thường và rằng, sớm muộn gì, đau khổ của chúng ta cũng sẽ thay đổi.

     Tất cả hạnh phúc và đau khổ mà chúng ta kinh nghiệm có những nguyên nhân nhất định và xảy ra như là kết quả của những hành động của chính chúng ta. Mỗi hành động của thân, miệng, và ý có thể làm cho một người kinh nghiệm hoặc hạnh phúc hoặc đau khổ. Nguyên nhân của hạnh phúc là những hành động tích cực, đạo đức, lành mạnh, và nguyên nhân của đau khổ là những hành động tiêu cực, không lành mạnh, không đạo đức. Chúng ta đã tự tạo ra nghiệp cho tất cả những kinh nghiệm của chúng ta; không ai đáng bị quở trách nếu chúng ta đang kinh nghiệm đau khổ và không ai được biết ơn nếu chúng ta kinh nghiệm hạnh phúc. Tuy nhiên, chúng ta nên biết ơn quí thầy tu theo đạo Phật và các thầy dạy về tâm linh khác đã chỉ cho chúng ta cách để khám phá ra hạnh phúc đích thực, và biết ơn sự tử tế của những người khác.

     Sự vận hành của nghiệp không giản dị; nó thường rất ư là phức tạp. Chúng ta không thể giản dị chỉ vào một điều gì chúng ta đã làm hay đã nói hôm qua và nói rằng hành động này khẳng định là nguyên nhân gây ra những gì chúng ta đang kinh nghiệm hôm nay. Nghiệp vận hành qua nhiều kiếp sống khác nhau, và để cho chúng ta kinh nghiệm một hậu quả của nghiệp cũng cần phải có những điều kiện (duyên) thích hợp để nghiệp trở thành quả. Tất cả những gì chúng ta có thể nói chắc chắn là nếu chúng ta tham dự vào những hành động tích cực, khéo léo, vì lẽ chúng là nguyên nhân của hạnh phúc, chúng ta chắc chắn sẽ kinh nghiệm hậu quả của chúng, hậu quả đó là hạnh phúc. Nếu lúc đó chúng ta can dự vào những hành động tiêu cực, không khéo léo, chúng gây ra đau khổ, thì chúng ta chắc chắn sẽ kinh nghiệm kết quả của chúng, đó là đau khổ. Nhưng chúng ta không thể biết nghiệp nào sẽ chín mùi vào lúc nào hay khi nào nó sẽ đáp ứng những điều kiện thích hợp để đi đến chỗ kết quả.

     Nhìn vào cách nghiệp vận hành qua các kiếp sống khác nhau giúp giải thích một số những khác biệt bên ngoài chúng ta có thể thấy trong thế giới chung quanh chúng ta. Hãy xem người đàn ông mà suốt đời mình luôn luôn tử tế rất nhiều với những con người và những con thú. Ông ta phần lớn tự kiềm chế cách đối xử tiêu cực và có thể được xem là một người tốt về mọi mặt. Thế mà về sau này, công việc làm ăn của ông ta suy sụp, vợ của ông ta bỏ ông ta theo người khác, và ông trải nghiệm nhiều đau khổ. Từ cái nhìn về một kiếp sống, điều này có vẻ bất công. Tuy nhiên, nếu chúng ta cho rằng trong một tiền kiếp, thậm chí con người sống cách đây hằng ngàn năm, người đàn ông này thường hung dử với những người khác và đánh đập vợ mình, chúng ta có thể thấy ông ta đã tạo ra những nguyên nhân dẫn đến việc trải nghiệm đau khổ trong hiện tại của mình. Có thể là vì cách đối xử tích cực của ông ta trong kiếp này mà những nghiệp quả của ông đang trải qua ít trầm trọng hơn là cái trầm trọng mà chúng phải bị nếu ông cũng đã sống một đời xấu xa trong kiếp sống này.

     Thật sự khi chúng đã được sanh ra làm con người, thì điều này theo đạo Phật được xem như là “sự tái sanh làm con người quí báu” là do những hành động tích cực của chúng ta trong các kiếp trước. Để cho nghiệp được chín, để cho nó đến chỗ kết quả, nó cũng cần những điều kiện (duyên) thích hợp. Chúng ta có thể gọi những hành động tốt trước đây của ta là nguyên nhân chính của sự tái sanh làm người quí báu của chúng ta, và cha mẹ của chúng ta là một nguyên nhân bổ sung, nó giúp đỡ cho nghiệp sanh ra quả.

     Điều này tương tự như sự nở thành hoa của một hoa thủy tiên vàng; nguyên nhân chính của hoa thủy tiên vàng là cái búp, và những nguyên nhân bổ sung bao gồm đất, phân bón, nước, và ánh sáng mặt trời. Điều này chứng minh rằng những nguyên nhân đặc biệt tạo ra những hiệu quả đặc biệt; chẳng hạn, búp hoa thủy tiên vàng không thể sinh ra một cây hoa uất kim hương.

     Dù rằng chúng ta chịu trách nhiệm về việc tạo ra và trải nghiệm nghiệp của chính chúng ta qua những hành động của chúng ta, tuy nhiên chúng ta không sống trong một khoảng không, mà chúng ta được vây quanh bởi những người khác. Thực vậy, tất cả chúng ta sống hoàn toàn tùy thuộc vào nhau. Chúng ta có thể thấy điều này từ cái nhìn của nghiệp; nếu chúng ta mong ước tạo ra nghiệp tốt bằng thái độ tử tế, chúng ta cần một người nhận hành động tử tế của chúng ta.

     Đức Đạt Lai Lạt Ma thường nói rằng một tấm lòng tốt là cội nguồn của tất cả mọi thứ hạnh phúc. Không chỉ chúng ta cảm thấy hài lòng về sự tử tế và độ lượng với ai đó, mà chính người đó đã cho chúng ta một cơ hội để tạo ra nghiệp tốt cho chính chúng ta. Người kia, tất nhiên, được hưởng lợi từ hành động tử tế của chúng ta, và, do đó, cũng rất có thể sẽ hành động tử tế với những người khác. Vun trồng một tấm lòng tốt là một nguyên nhân quan trọng đem lại hạnh phúc.

     Bởi vì chúng ta là những sinh vật sống thành tập thể và sống trong xã hội, tùy thuộc vào nhau, chúng ta dựa vào những người khác để tồn tại. Chẳng hạn, chúng ta cần những người nông dân để trồng và thu hoạch thực phẩm, những người lái xe chở hàng để chuyên chở thực phẩm đến những cửa hàng bán thực phẩm, những người làm việc trong tiệm để trưng bày và bán cho chúng ta thực phẩm, và vân vân … Tất cả mọi diễn biến và hoàn cảnh trong cuộc sống đều dính líu thân thiết với những người khác mà một con người không thể hành động mà không tùy thuộc vào và ảnh hưởng đến những người khác. Điều này có nghĩa là chúng ta không thể có hạnh phúc ở trong tình trạng cách ly, và nếu chúng ta đang tìm kiếm hạnh phúc cho chúng ta, thì mọi người khác cũng đang tìm kiếm cái hạnh phúc giống như vậy. Như vậy, chúng ta cũng nên cố gắng giúp những người khác tìm hạnh phúc nhiều như chính chúng ta, vì hạnh phúc của chính chúng ta có phần nào tùy thuộc vào nó.

     Như vậy bằng cách nào để bạn tiến hành việc tìm kiếm hạnh phúc lâu dài, chân thực? Trước hết, bạn cần buông bỏ cái ý tưởng rằng những sự vật và kinh nghiệm có thể làm cho bạn hạnh phúc. Hãy tưởng tượng bạn đang ở một nơi xinh đẹp cạnh biển, với thời tiết dễ thương, trong một khách sạn xa hoa có tất cả mọi thứ bạn muốn nằm trong tầm tay. Điều này có thể làm cho bạn cảm thấy sung sướng lắm nếu đầu óc bạn đã thoải mái và không bị quấy rầy. Nhưng giả sử, trong khi bạn đang ở đó tự mình thưởng thức, thì bạn nhận một cú điện thoại cho bạn biết rằng người bạn thân của bạn đã chết; làm thế nào những điều như thế này vẫn có thể làm bạn sung sướng được? Câu trả lời giản dị là chúng không thể, bởi vì chúng không bao giờ làm cho bạn sung sướng là điều trước tiên; chúng chỉ tạm thời cho bạn cảm giác khoái lạc. Điều này cho thấy sự ham muốn trống rỗng như thế nào.

     Một khi bạn chấp nhân ý tưởng rằng những thứ bạn ham muốn không cung cấp hạnh phúc lâu dài, bạn có thể nhìn tới nghiệp để có những câu trả lời. Luật của nghiệp chỉ cho bạn thấy rằng cách để thành tựu hạnh phúc là tham dự vào những hành động tích cực và kiềm chế lại những hành động tiêu cực. Không chỉ chính bạn tạo ra nguyên nhân cho hạnh phúc tương lai của bạn, nhưng, bằng thái độ tử tế, đạo đức, và xót thương đối với những người khác, bạn làm cho chính bạn cảm thấy tốt về bạn trong khi làm cho những người xung quanh bạn cũng hạnh phúc. Điều này làm những người nhận những hành động tử tế của bạn có thể đáp ứng lại cùng một cách tương tự nhiều hơn, nó sẽ phát sinh ra nhiều hạnh phúc tổng quát hơn. Hiển nhiên, điều này là một cái nhìn không tưởng của một viễn cảnh lý tưởng. Những vấn nạn và rắc rối vẫn sẽ không ngừng xảy ra, nhưng, băng cách không đáp ứng tiêu cực, và bằng cách tiếp tục cư xử tích cực, bạn sẽ tránh tạo ra nghiệp tiêu cực, nguyên nhân gây ra đau khổ trong tương lai.

     Hạnh phúc là một tâm trạng, không lệ thuộc vào tài sản, vật chất, và những cái chung quanh thú vị. Chẳng hạn, những người giàu đau khổ, vì vậy đồng tiền không tạo ra hạnh phúc. Những tài tử nổi tiếng đôi khi có những vấn đề nan giải lớn của cá nhân mình như rượu chè, ma túy, hay những mối quan hệ đổ vỡ, tất cả những thứ này được đăng tải trên báo chí một cách sốt dẽo.

     Từ điều này, chúng ta có thể suy ra rằng cái gọi là tình trạng ham muốn có danh vọng và giàu sang tự nó không tạo ra hạnh phúc. Ngược lại, một ai đó nghèo khó hay đui mù hay ngồi xe lăn có thể có đầy niềm vui. Một tình huống mà chúng ta tưởng tượng sẽ gây ra đau khổ liên tục có thể có những điều bất lợi, nhưng nó không làm cho người ta ngưng tìm hạnh phúc.

     Rốt ráo, chúng ta chịu trách nhiệm về hạnh phúc của chính chúng ta. Một khi chúng ta đã học hiểu về nghiệp, và tin tưởng nghiệp là có thật, chúng ta có thể cố gắng sống những đời sống tốt đẹp hơn, và cũng hạnh phúc hơn, vì sống một cuộc sống tốt hơn thực sự có nghĩa là sống một cuộc sống hạnh phúc hơn, trong khi đồng thời tạo ra những nguyên nhân để có hạnh phúc tương lai. Giáo lý nhà Phật nói chung, đặc biệt những giáo lý về nghiệp, có thể dẫn dắt và yểm trợ chúng ta bằng những phương pháp và lời khuyên về cách tránh những hành động gây ra đau khổ và tìm ra những hành động tạo ra hạnh phúc.

***

TÌNH THƯƠNG (LOVE) (11)

Tự kiềm chế mình

Và thương yêu người

Là những nhân sanh ra quả

Trong đời này và đời sau.

Nagarjuna

Thường thường chúng ta chỉ nghĩ đến tình thương như là tình yêu lãng mạn hay tình thương dành cho gia đình và bạn bè của chúng ta. Theo quan điểm của Phật giáo,

tình thương là sự cầu mong cho tất cả chúng sanh

có được kinh nghiệm hạnh phúc

Bằng cách vun trồng một tình thương bao trùm tất cả trong lòng của chúng ta, chúng ta có thể trải rộng hạnh phúc đến nhiều người khác. Khi con người được hạnh phúc, tấm lòng của họ cởi mở và họ đáp ứng với những người khác một cách thương yêu nhiều hơn. Vì vậy, đến gần những người khác bằng tình thương trong trái tim của chúng ta có nghĩa là họ giống như đáp ứng với chúng ta một cách thương yêu. Điều này giúp tạo ra một môi trường hạnh phúc toàn diện. Tình thương cầu mong hạnh phúc cho người cũng tạo ra nghiệp nhân tạo ra hạnh phúc mà chúng ta sẽ kinh nghiệm trong tương lai.

Nước mát của tình thương dập tắt những ngọn lữa sân hận lan rộng.

Có một lời cầu nguyện trong đạo Phật bao gồm câu này:

Cầu xin cho tất cả chúng sanh đều có được hạnh phúc

và những nhân tạo ra hạnh phúc.

     Đây là lời cầu chúc thành tâm cho tất cả mọi người và mọi sinh vật có thể tạo ra hạnh phúc cho chính mình bằng cách tạo ra nghiệp thiện lành.

     Lời cầu nguyện này được gọi là Tứ Vô Lượng Tâm. Tứ Vô Lượng Tâm là những đức tánh như tình thương (từ), những đức tánh này mạnh mẽ đến nổi hiệu quả của chúng không thể nào đo lường được. Bằng cách thầm lặng nhắc lại câu này trong đầu, chúng ta sẽ tăng sức mạnh cho lời cầu xin mọi chúng sinh được hạnh phúc. Điều này như vậy trở thành một sự bày tỏ tình thương bao la, tình thương này mở cửa tấm lòng của chúng ta hướng đến những người khác ngõ hầu chúng ta có thể cho và nhận tình thương một cách tự do.

     Nghiệp vận hành qua nhiều nhiều kiếp sống. Để cho bạn có một ý tưởng điều này muốn nói gì, giáo lý nhà Phật đề nghị bạn quán chiếu ý tưởng rằng tất cả chúng sanh đã từng là mẹ của bạn trong một kiếp nào đó trong quá khứ.

     Bởi vì mọi người bạn gặp đã là mẹ của bạn trong một tiền kiếp nào đó, một sự đáp ứng thích hợp là cảm thấy thương yêu đối với những người này. Điều này không có nghĩa là bạn nên có tình cảm yếu đuối hay ủy mị; bạn chỉ cần kinh nghiệm những gì suy nghĩ này gợi cảm tình bên trong bạn. Vì vậy khi bạn gặp một người nào đang làm cho cuộc sống khó khăn hay không vui cho bạn, nếu bạn quán chiếu rằng người này đã một lần là người mẹ yêu thương của mình, nó sẽ dễ cho bạn không phản ứng xấu trước thái độ tiêu cực (không tốt) hiện thời của người ấy hơn.

Quan tâm đến hạnh phúc của người khác

Lòng từ là một cảm giác chân thực của sự quan tâm đến hạnh phúc và sự an lạc của người khác. Chúng ta trước tiên phải phát huy lòng từ đối với chính chúng ta, như đôi khi chúng ta có cảm giác chúng ta không xứng đáng được hạnh phúc, hay chúng ta tự phán xét mình một cách gay gắt. Thương yêu và chấp nhận chính chúng ta là bước đầu tiên hướng tới sự phát huy lòng từ đối với người khác.

     Mặc dù chúng ta có thể không thích, càng ít cảm thấy thương yêu đối với mọi người chúng ta gặp, ít nhất chúng ta có thể cố gắng tử tế và lịch sự với những người mà chúng không thấy thích do tự tánh (instinctively). Chúng ta có thể nghĩ rằng những người này cũng đang tìm hạnh phúc và đang cố gắng tránh đau khổ, giống y như chúng ta vậy. Bằng cách này, mặc dù chúng ta vẫn không thể thích họ, vẫn dễ dàng hơn cho chúng ta hành động vui vẻ đối với họ và tránh được sự gây ra bất kỳ nghiệp tiêu cực nào.

     Phát huy thói quen cư xử tử tế và thương yêu đối với người khác sẽ tạo ra nghiệp cho chúng ta tìm tình thương và hạnh phúc cho chính chúng ta.

Metta là một từ Pali

có nghĩa là “loving-kindness” (lòng từ)

hay “friendship” (tình bạn). Nó là một phần của truyền thống sống của việc thực hành thiền định của đạo Phật

nhằm vun trồng sự rộng lớn của đầu óc

và sự cởi mở của con tim.

Sharon Salzburg

Tình thương không phải là luyến ái

Thật dễ dàng nhầm lẫn tình thương với luyến ái. Nếu bạn thực sự thương yêu một người nào, bạn sẽ muốn người ấy hạnh phúc, dù cho hạnh phúc của họ có tùy thuộc vào bạn hay không. Luyến ái với ai thì không phải là một sự bày tỏ đầy đủ tình thương. Nó đòi hỏi một người khác thương yêu bạn trở lại vì bạn thương yêu họ. Điều này là sự cố gắng làm cho một người khác chịu trách nhiệm về hạnh phúc riêng của bạn, thay vì chính bản thân mình chấp nhận trách nhiệm về hạnh phúc của mình. Bản chất bám víu của luyến ái thì không lành mạnh và có thể dẫn đến việc tạo nghiệp không tốt.

Tình thương không tự nó tìm cách để làm hài lòng

Cũng không tự cho nó bất kỳ sự chăm sóc nào,

Mà dành cho một người khác sự dễ chịu

Và xây dựng một Thiên Đàng trong Địa Ngục thất vọng.

William Blake

Khi mà chúng ta còn phân biệt rõ rệt giữa những người mình thương, những người mình ghét, và những người mình lãnh đạm, chúng ta sẽ không thực sự hiểu tình thương là gì cả. Tình thương chân thực không phải là ưa thích hơn.

Tình thương là một cái giếng không đáy trong trái tim của chúng ta.

     Một hôm có một nhóm thầy tu đi vào rừng để thiền định theo lời dạy của Đức Phật. Thầy tu thứ nhất bắt đầu cảm thấy sợ khi màn đêm buông xuống và ông ta không trông thấy gì. Thầy tu kế tiếp nghe các con thú đi sột soạt qua cây cối và cảm thấy sợ lắm, trong khi một thầy khác thì khiếp sợ bọn côn đồ, và một thầy khác nữa cảm thấy cô đơn nên sợ. Họ đi đến gặp Phật để xin lời khuyên. Đức Phật bảo họ thực hành thiền quán tâm từ để mở tấm lòng của họ ra và phản ứng chống lại những nỗi lo sợ khác nhau. Bằng cách mở cửa tâm hồn mình trước thế giới bên ngoài không để vướng bận với chúng nó và những cảm giác sợ hãi, họ có thể kinh nghiệm cái thế giới ấy và mọi thứ trong nó như là tốt lành và không còn cảm giác sợ nữa. Sự thực hành lòng từ phản ứng chống lại nỗi sợ hãi.

     Lòng từ giúp chúng ta nhận ra và đánh giá con người thực sự là ai, trải dài vượt quá tầm nhìn và mức tưởng tượng của chúng ta. Lòng từ thanh khiết là khi mọi người đều có vẻ thân thương một cách bình đẳng trong chúng ta.

Tình thương là một động tác hướng ngoại phát xuất từ trái tim, nó bắt bạn phải thoát ra cái tự cho mình là trung tâm của vũ trụ hẹp hòi và mở rộng

tấm lòng với toàn thế giới.

Lòng từ nhắc nhở bạn sự chấp nhận là cội nguồn của tình thương.

Nó liên quan đến lòng biết ơn đời, biết ơn sự hiện hữu của chính mình, và biết ơn những người khác, không có những người ấy bạn sẽ trở thành cô đơn.

Martine Batchelor

Tình thương thực sự được ban tặng bằng thiện ý

không hề có sự mong đợi đền đáp.

     Phát huy một thái độ thương yêu đối với những người chúng ta có cảm giác lãnh cảm hay không ưa thích thì khó làm. Tuy nhiên, nếu chúng ta quán chiếu bản chất của tình bạn, nó sẽ trở nên dễ thực hành việc thương yêu người khác hơn.

     Hãy xem xét người bạn tốt nhất của bạn. Có một lúc trong đời bạn khi người này không hề quen biết gì với bạn, và bạn không có ý tưởng là một tình bạn sẽ phát triển. Có lẽ bạn đã có một người bạn thân trước đây trong đời mình rồi, người bạn này đã dọn nhà đi xa hay bạn có mối bất hòa với người này làm chấm dứt tình bạn của bạn. Bạn cũng có thể có một người bạn gái hay bạn trai cũ mà có lần bạn thương rất nhiều nhưng bây giờ thì không còn ý nghĩa gì với bạn nữa. Vì vậy, những người bạn có thể trở thành kẻ thù, và những người bạn thấy dửng dưng có thể trở thành bạn, và do đó bạn nên thương mến mọi người như là một người bạn thân.

     Khi ai đó tử tế với bạn, thì dễ có cảm tình để đáp lại với người đó. Khi ai đó không tử tế với bạn, thì khó có cảm tình để đáp lại. Tuy nhiên, vun trồng một sự đáp trả thân thương với người khác vào mọi lúc, cho dù thái độ của họ đối với chúng ta như thế nào, sẽ tạo ra nghiệp mang lại trong chúng ta những kết quả đem lại tình thương và hạnh phúc trong tương lai. Làm nảy sinh trong trái tim của bạn lòng mong ước cho tất cả chúng sanh được hạnh phúc sẽ phát huy lòng từ.

Sống trong tình ái

Thương yêu qua xác thịt là một loại thương yêu đặc biệt mà chúng ta chia sẻ với một người nào đó. Sống trong tình ái khiến chúng ta dễ bị thương tổn và lộ rõ những cảm xúc của chúng ta, vì vậy chúng ta cần đặc biệt thận trọng xử sự cách nào để nó sẽ đóng góp thêm vào hạnh phúc của cả hai người. Một điểm quan trọng để suy gẫm là soát xét xem hạnh phúc của người bạn của chúng ta có quan trọng như hạnh phúc của chính chúng ta không. Nếu không, chúng ta có nguy cơ hành động một cách có thể tạo ra nghiệp xấu và đau khổ.

     Khi chúng ta mới có cảm giác bị cuốn hút xác thịt với một người, hãy tự hỏi xem đây có phải là người mà mình có thể phát triển một quan hệ yêu thương hay không. Nếu không, bạn đang có nguy cơ hành xử không khôn khéo và đang gây ra đau khổ cho chính mình, hay cho người kia, hay cho cả hai.

     Chúng ta có thể xem việc vun trồng lòng từ giống như là một viên đá ném xuống một cái ao. Giống như những gợn sóng lan ra trong một tiến trình tự nhiên vào bờ ao, lòng từ của chúng ta cũng vậy lan ra ngoài từ bè bạn và gia đình đến những người quen biết, đến những người mà chúng ta cảm thấy lạnh nhạt, và rốt ráo ngay cả đến những người mà chúng ta không ưa thích.

Khi bạn bị lôi cuốn bởi xác thịt của một người nào, bạn có thể nào nhìn xa hơn cái bề ngoài của người đàn ông hay đàn bà ấy và đi xa đến chỗ thương yêu toàn bộ con người ấy không?

Martine Batchelor

Nếu ai đó nhìn bạn với nụ cười thương yêu, nó sẽ làm bạn vui. Ngược lại, nếu ai đó quạu mặt giận dử với bạn, nó sẽ làm bạn cảm thấy khó chịu. Tự quan sát chính bạn sẽ dạy cho bạn một điều là mọi người ai cũng muốn kinh nghiệm lòng từ từ nơi người khác; không một ai muốn kinh nghiệm sự tức giận từ người khác. Đây là một gợi ý và khuyến khích thực hành lòng từ hướng về người khác và nhớ mỉm miệng cười.

Tình thương trong sạch tỏa ánh sáng như mặt trời, khắp mọi nơi và không thiên vị.

Lợi ích của tình thương

Nếu chúng ta thường xuyên suy nghĩ về những lợi ích và những thuận lợi của tình thương, chúng ta có thể phát triển một sự hiểu biết tốt là thực hành tình thương và lòng từ sẽ tạo ra nghiệp lành cho chúng ta. Sự quán chiếu thường xuyên về tình thương này cũng làm cho đầu óc của chúng ta quen thuộc với tình thương, ngõ hầu khi những cảm xúc không tốt xuất hiện, chúng ta không thích chúng và gần như ít bộc lộ hay hành động theo chúng.

     Bằng cách trải rộng tình thương của chúng ta bao gồm cả môi trường thiên nhiên quanh chúng ta, chúng ta học tập tôn trọng những cây cối và những cầm thú tạo thành thế giới của chúng ta và cố gắng không hãm hại chúng.

     Mọi người đều cần tình bạn và tình thương. Sống suốt cuộc đời bằng một cái tâm cởi mở, một tấm lòng ấm áp, và một tinh thần tử tế sẽ tạo ra những điều kiện cho tình thương và hạnh phúc cho chính chúng ta và cho tất cả những ai chúng ta gặp.

Tình thương mở các cửa, nóng giận đóng chúng lại. Tình thương là một ngọn lửa cháy mạnh đến nổi nó sẽ không bao giờ bị dập tắt.

Tình thương là muốn những người khác được hạnh phúc.

Nó là một phẩm chất tự nhiên của đầu óc,

Nhưng cho đến khi chúng ta phát triển nó

qua thiền định và những thực hành khác

nó vẫn còn giới hạn,

nó dành cho một số cá nhân được chọn lựa.

Tình thương thực sự phổ biến toàn cầu về phạm vi,

trải đến mọi người, không có ngoại lệ.

Kathleen McDonald

Bất kỳ việc gì mình làm

cần phải xuất phát từ

một thái độ thương yêu

và đem lại lợi ích cho những người khác.

Milarepa

***

ĐỘNG VÀ TĨNH (16)

 Karma đến từ cái gốc kar—làm, chế tạo, hành động,

và như thế có nghĩa là hành vi, hành động.

Nyanatiloka Mahathera

Sự không thể thu hồi lại những hành động của chúng ta

hàm ý là chúng ta chịu trách nhiệm

không chỉ về sự hành xử của chúng ta trong đời này

mà còn trách nhiệm về tác động của những hành động của chúng ta

sau khi chúng ta chết.

Stephen Batchelor

Như chúng ta đã thấy từ phần giới thiệu, nghiệp có nghĩa là hành động, và mỗi hành động của chúng ta rốt ráo sẽ sản sinh một hiệu quả. Hành động tốt sản sinh hiệu quả tốt, và hành động xấu sản sinh hiệu quả xấu. Có những trường hợp khi một hành động có thể sản sinh ra chỉ những hậu quả xấu, khi không hành động—hay tĩnh lặng—là một sự đáp ứng thích hợp hơn đối với hoàn cảnh đó.

     Khi bạn đang bị cơn sân hay hận kềm kẹp, bạn cảm thấy bất lực trước những cảm xúc tiêu cực này nó đang hoành hành đầu óc và thân xác của bạn. Bạn có thể nghĩ đến những cách đối trị bằng sự thương yêu, thương xót, độ lượng, và vân vân… nhưng cảm thấy không thể nào làm như vậy ngay lập tức. Việc khéo léo nhất bạn có thể làm trong những trường hợp này là tìm thời gian và không gian để ở một mình, và thực hành việc không hành động gì cho đến khi những cảm giác tiêu cực lắng dịu. Việc làm này sẽ cứu bạn và làm cho bạn thoát ra sự hành xử xấu do cơn giận của bạn gây ra mà bạn sẽ hối tiếc về sau.

Bằng cách làm việc này, bạn sẽ bảo vệ được hạnh phúc của mình và cứu mình ra khỏi sự kinh nghiệm đau khổ trong tương lai.

     Bạn có thể nghĩ là sẽ có lợi ích nếu bạn hành động theo những cảm xúc của bạn ngay lập tức, nhưng không có sự suy nghĩ những hành động có thể hũy hoại hạnh phúc. Điều này không phải nói là phản ứng tự nhiên là thiếu khôn khéo. Tuy nhiên, mất ít nhất một phần của giây để kiểm soát xem hành động của bạn có tạo ra hạnh phúc hay đau khổ, như vậy nó nhất định là một thói quen rất đáng để phát huy.

Nghệ thuật lắng nghe những người khác

giúp chúng ta nhận ra rằng

chúng ta không cần phải nói mọi chuyện đến

trong đầu óc của chúng ta.

Một khi bạn đã làm xong một chuyện gì, bạn không thể nào làm cho nó trở lại như cũ; nghiệp đã tạo ra và bạn sẽ kinh nghiệm những hậu quả của nó trong tương lai. Đó là lý do tại sao suy nghĩ trước khi hành động hay duyệt xét thái độ tiêu cực của bạn là quan trọng, như vậy làm giảm bớt đau khổ của những người khác và của chính bạn bây giờ và trong tương lai.

     Khi có ai lớn tiếng với bạn, bạn không bị bắt buộc phải lớn tiếng trở lại.

Động và tĩnh

Chơi với trẻ con là một cách tốt để học hiểu về hành động và tĩnh lặng. Một đứa bé cho bạn biết rõ khi nào bé ấy cần sự giúp đỡ của bạn hay khi nào bé chỉ muốn bạn lưu ý đến bé đang làm một việc gì. Nếu bạn đáp ứng không thích hợp, đứa bé sẽ cho bạn biết ngay tức khắc. Bạn có thể cố gắng chấp nhận một thái độ tương tự để đánh giá khi nào có lợi ích để tham gia với người khác vào hoạt động nào đó và khi nào tốt nhất để ngồi yên lặng. Điều này đảm bảo là khi bạn tham gia, những hành động của bạn sẽ dẫn tới hạnh phúc nhiều nhất.

     Thiền định là một cách tốt để học hiểu về sự thanh tịnh và cách chấp nhận nó. Một khi bạn đã thiền định một thời gian, bạn bắt đầu để ý thấy rằng người ta thường hoạt động chỉ vì muốn hoạt động mà thôi, bởi vì họ lo lắng, hay thậm chí bởi vì họ sợ sự tĩnh lặng và không hoạt động. Hoạt động chỉ vì muốn hoạt động thường không khôn khéo và tạo ra sự bất toại nguyện, vì vậy hãy cố gắng bỏ những việc làm chỉ để có một cái gì để làm và không dẫn đến hạnh phúc.

     Trong xã hội tân tiến, người ta bị ám ảnh bởi việc thay đổi sự vật, nhưng sự thay đổi thường không có mục đích tốt hơn. Đôi khi, thực vậy, nó làm xấu hơn đi. Trừ phi bạn thấy rõ rằng thay đổi một thứ gì sẽ thúc đẩy cái nhân tạo ra hạnh phúc nhiều hơn, còn không thì cứ để mặc nó.

     Nhiều hành động của chúng ta là để đáp ứng lại một ai đó; có ai cho chúng ta một cái gì, thì chúng ta nhận lấy nó. Thường thường chúng đáp ứng lại cùng một cung cách như người khởi sự dây chuyền hành động, vì vậy nếu có ai tử tế với chúng ta, chúng ta có khuynh hướng tử tế trở lại; nếu có ai xúc phạm, chúng ta bị cám dỗ phải thô bạo đáp lại.

Nghiệp không giống như định mệnh.

Nó không phải là số phận.

Mặc dù phần lớn

những gì xảy đến với chúng ta được tạo ra

bởi những nguyên nhân từ quá khứ,

chính cách đáp ứng của chúng ta sẽ tạo ra

những gì đi vào con đường nghiệp của chúng ta

trong tương lai.

Tenzin Palmo

Tuy nhiên, mỗi lần chúng ta đáp ứng với ai hay cái gì, chúng ta tạo ra nghiệp. Vì vậy chúng ta có thể cố gắng để khéo léo trong cung cách đáp ứng với những người khác bằng nhận thức rằng những đáp ứng của chúng ta là những hành động sẽ tạo ra những hậu quả nào đó.

     Giáo lý nhà Phật rất khuyến khích sự thực hành việc không gây tổn hại, điều này là đỉnh cao của sự không hành động. Không gây tổn hại cho con người hay cầm thú chúng ta không ưa thích hay cảm thấy không quan tâm tới là một hình thức thương yêu và thương xót tôn trọng những ước mong của người khác hiện đang tìm kiếm hạnh phúc. Chỉ việc kiềm chế lại việc gây tổn hại cho họ bằng cách nào đi nữa cũng là một bước tích cực hướng tới chỗ không tạo nghiệp tiêu cực.

Thiền quán sự không gây tổn hại

Hãy thử việc này vào ngày mai. Bỏ ra năm phút trước khi bắt đầu các công việc hàng ngày để thiền quán, yên lặng theo dõi hơi thở của bạn vào và ra.

     Kế đó, quyết tâm thực hành việc không gây tổn hại ngày hôm nay, bằng cách để tâm đến việc kiềm chế sự hành động đôi khi có thể là điều tốt nhất phải làm trong những hoàn cảnh của bạn. Vào lúc cuối ngày, hãy nhớ lại xem bạn đã quản lý được bao nhiêu “hành động không làm” khôn khéo.

     Hãy suy nghĩ trước khi nói. Hãy xem ảnh hưởng của những gì bạn phải nói đến những người sẽ nghe bạn. Phải chắc chắn những gì bạn nói là đáng nói, và những lời bạn nói sẽ trải rộng sự hòa hợp và hạnh phúc.

Khi, đúng vào lúc tôi sắp nói,

tôi thấy đầu óc của tôi bị vẫn đục bởi những ý nghĩ dơ bẩn xấu xa,

vào lúc ấy

tôi nên ở vào tư thế bất động,

như một khúc gỗ.

Nagarjuna

Sự không hành động cho phép chúng ta rút lui vào trong cái không gian thiền quán bên trong chính mình. Đây là nơi chúng ta có thể tìm sự khôn ngoan để khám phá ra khi nào và cách nào nên hành động.

     Thi sĩ T. S. Eliot viết về “điểm đứng yên của thế giới đang quay” trong bài thơ “Burnt Norton”, một bài thơ “Tứ Tuyệt” nổi tiếng, bài thơ miêu tả dòng đời luôn luôn chảy, không ngừng trôi và thay đổi. Khi chúng ta tìm ra cái điểm đứng yên này trong chúng ta, chúng ta có thể ngưng nghỉ tách ra khỏi sự chuyển động vây quanh chúng ta, như vậy, khi chúng ta chuyển động, hành động của chúng ta sẽ được khơi dậy bởi sự tĩnh lặng.

     Bởi vì chúng ta ai cũng chia sẻ cái ham muốn được hạnh phúc và muốn sống đời sống hạnh phúc, nên thật là quan trọng để nhận ra rằng mỗi người có cơ hội để tạo ra những nhân mang đến hạnh phúc ngay bây giờ. Vì vậy chúng ta cần phải đề cao cảnh giác và thận trọng về khi nào và cách nào chúng ta hành động ngõ hầu tận dụng mọi cơ hội để tạo ra hạnh phúc lâu bền và do đó tránh được đau khổ trong tương lai.

     Khi bạn thấy ai đang gặp nguy hiểm hay rắc rối và ngay lập tức đáp ứng bằng một tấm lòng từ bi dành cho người ấy, hành động của bạn là có lợi ích và sẽ tạo ra nghiệp tích cực. Cho dù bạn có thể không nhận ra hành động của mình là khôn khéo, nó vẫn đương nhiên là một cái nhân đem đến hạnh phúc lâu bền trong tương lai.

Một hành động hoàn toàn tốt được thúc đẩy bởi

hoặc là nó sẽ có lợi ích cho người khác,

cũng như cho chính mình, hoặc nó sẽ dẫn đến

hạnh phúc cho mọi người.

Nếu bạn không thể xử sự theo cách khôn khéo này trong một hoàn cảnh, thì không làm gì cả có thể tốt hơn.

Đời chỉ là thế đó,

dù không có chúng ta để làm gì về nó.

     Những kết quả của những hành động của chúng ta tự chúng là những dấu hiệu chúng ta đang tạo ra nghiệp hoặc dẫn đến hạnh phúc hoặc dẫn đến đau khổ.

     Người khôn ngoan hiểu được luật của nghiệp thì tránh bất kỳ những hành động tiêu cực nào và chấp nhận thái độ hoàn toàn tích cực và người ấy biết khi nào cần hành động và khi nào cần yên lặng.

     Điều quan trọng nhiều hơn là xem xét những hành động của chính mình và để ý ở đâu mình có thể thực hiện những cải tiến bên trong chính mình thay vì phê bình những hành động của người khác.

     Có một thời điểm và một nơi chốn dành cho mỗi hành động tích cực khi hành động đó sẽ có lợi ích và sẽ tạo ra nghiệp cho hạnh phúc. Hãy nhìn vào mỗi tình huống bạn gặp phải một cách cẩn thận ngõ hầu biết được có phải đúng lúc và đúng nơi để làm hay nói những gì bạn muốn hay không.

     Đầu óc thoát ra khỏi những tà kiến về tham lam, sân hận, và si mê thì tự động sẽ biết lúc nào và cách nào phải hành động để đạt được sự tốt đẹp lớn lao nhất. Do đó, hãy vun trồng một cái tâm không mắc kẹt vào những tà kiến này, để cho hạnh phúc được đơm hoa kết trái.  

Những hành động không đưa đến đau khổ,

trái lại đưa đến một tấm hồn tươi sáng và hoan hỉ, là nghiệp tốt.

Biết nghiệp nào là hữu ích, thì nên nhanh chóng tạo ngay.

Lời Phật Dạy

***

BỐ THÍ (20)

Người trí không cất dấu.

Cho người khác hết tất cả những gì của mình

nhờ vậy người ấy giàu có hơn.

Lão Tử

     Một trong những đóng góp nghiệp chính yếu vào hạnh phúc của chính mình là rộng lượng với người khác. Bố thí bao gồm một sự mở rộng lòng để cho những thứ bằng vật chất, thì giờ, và sự chú tâm. Vun trồng một tấm lòng độ lượng, cũng như thực hành những hành động bố thí, tạo ra những nhân cuối cùng sẽ đem lại quả hạnh phúc.

Tinh thần bố thí

Trong đạo Phật, bố thí được gọi là dana, và có nghĩa là cho hay từ thiện. Cụ thể hơn, chúng ta có thể nói dana là tinh thần độ lượng đi đôi với những cử chỉ biếu cho. Bố thí, do đó, liên kết mật thiết với nghiệp, bởi vì những cử chỉ rộng lượng lành mạnh và tích cực và tạo ra những hiệu quả có lợi. Bỏ quên sự độ lượng khi chúng ta có cơ hội cho biếu cũng có thể sinh ra một hậu quả, nhưng đây là sự xử sự không khôn khéo nó dẫn đến đau khổ.

Món quà biếu tặng tinh khiết

không tìm

sự tưởng thưởng hay đền đáp.

     Cho những món quà vật chất với tâm keo kiệt, khép kín thực sự không phải là bố thí, nhưng cho một hoa dại, với tâm trong sạch và cho bằng tình thương, là sự rộng lượng thực sự.

     Hãy cho vật có lợi ích như bạn có khả năng cho nó. Bố thí phải thực tế để được khéo léo. Nếu bạn cho nhiều đến mức bạn không thể tự lo cho chính mình, thì điều này không tạo ra hạnh phúc cho chính mình hay cho những người lo cho mình. Tuy nhiên, chúng ta thường thường có thể cho nhiều hơn chúng ta nghĩ chúng ta có thể cho, và cố gắng thêm này cũng là quan trọng .

     Cho người khác quá nhiều những gì mình có trong cuộc sống riêng hay qua nghề nghiệp giúp đỡ, chăm sóc của mình có thể dẫn đến sự cháy túi. Lúc đó bạn không còn có khả năng để làm việc để đem lại lợi ích cho người khác và không còn có thể tạo ra nghiệp tích cực mà nó sẽ tạo cho bạn kinh nghiệm hạnh phúc. Bạn phải lo cho chính bạn ngõ hầu có thể tiếp tục cho người khác năng lực và thiện chí.

     Nếu bạn cho một món quà vì bạn phải cho, hay người ta mong muốn bạn cho, và đây là tinh thần trong đó bạn đến gần với lựa chọn, mua sắm, và cho món quà ấy, lúc đó nó không phải là sự bố thí thực sự. Vào những lúc như thế này, hãy dừng lại. Hãy nghĩ về cơ hội tuyệt vời mà hiện nay bạn có để thực hành tâm bố thí thực sự và nhận thức rằng nếu đây là động lực thúc đẩy của bạn, thì nghiệp tạo ra bởi hành động cho thực sự sẽ dẫn bạn hướng đến hạnh phúc.

     Trong khi đó, sự chân thành của hành động của bạn sẽ chiếu ánh sáng xuyên suốt và người nhận được món quà cũng sẽ nhận được tinh thần bố thí.

     Món quà nhỏ nhất được biếu tặng một cách trong sáng bằng tình thương tạo ra nhiều hạnh phúc hơn một món quà đắt giá biếu tặng một cách tức giận, hay với lòng mong mỏi nhận được một cái gì đó như đền đáp.

     Ngay cả khi chúng ta nghèo về vật chất, vẫn có nhiều thứ chúng ta có thể cho và bố thí. Thì giờ là một vật dụng quí báu trong thế giới hiện đại của chúng ta, và cho ai món quà thì giờ của chúng ta có thể cũng quí báu như một món quà tiền của. Cho người thì giờ của chúng ta thường có nghĩa là lắng tai nghe. Nếu chúng ta không cho người khác sự chú ý hoàn toàn của chúng ta khi lắng tai nghe họ, chúng ta cũng sẽ không cho một cách trong sáng.

     Cũng vậy, cho một món quà vật chất một cách lơ là hay một cách bực tức thì không phải bố thí. Nghiệp bổ ích tạo ra bằng sự bố thí rất ít ỏi nếu tinh thần cho biếu không có trong cử chỉ ấy.

     Không phải cái chúng ta cho là quan trọng. Chính cái tâm, hay tấm lòng bố thí, mới là cốt lỏi của việc biếu cho.

Hãy cố gắng biếu tặng những người khác những món quà mà họ sẽ trân quí.

Vô úy thí

Đức Phật đã nói rằng một trong những thứ chúng ta có thể hiến cho những người khác là sự an toàn và nơi trú ẩn. Điều này có nghĩa là tạo ra một môi trường an toàn cho chúng ta và cho những người khác. Việc làm đó cũng bao gồm cả cái ý nghĩ năng nổ cứu người và thú vật thoát ra nguy hiểm. Khi những người ở các nước theo đạo Phật muốn thực hành lòng bố thí, một trong những phong tục của họ là mua một con vật, cá, hay chim sẽ bị đem giết, và kế đó đem thả nó đi. Những món quà quí báu của sự sống và tự do phát sinh ra nhiều nghiệp hữu ích.

     Đem cho người khác sự giúp đỡ vật chất thỏa mãn nhu cầu của họ và, do đó, cũng là món quà hạnh phúc.

Cho, biếu hay bố thí, nhiều hay ít đều là một tư cách cơ bản hướng đến người khác trong xã hội, một thái độ rộng lượng, chính nó có thể đặt nền móng trên thiện chí, lòng thương xót, hay hoan hỉ, xuyên qua việc cho như là một cử chỉ khuyến khích. Nói chung, mặc dù cho là nói đến những thứ vật chất, nó cũng có thể là cái cho sự hiểu biết và công sức.

Tỳ kheo Payutto

Giàu có là kết quả của bố thí,

trong khi nghèo khó

là một hậu quả của hà tiện.

Geshe Rabten

     Bố thí là một phương thuốc trị mạnh mẽ sự luyến ái và tham lam. Bằng cách nắm lấy mọi cơ hội xuất hiện để thực hành việc bố thí, dần dần bạn sẽ bắt đầu phát huy một tâm bố thí. Chuyển hóa sự luyến ái thành bố thí làm thuyên giảm nghiệp tiêu cực và dẫn đến những cái nhân sinh ra hạnh phúc.

     Không phải tất cả mọi hành động bố thí đều là khôn khéo. Nếu bạn cho một người khác những chất gây tổn hại, như thuốc lá, bạn đang góp phần vào nguyên nhân tạo ra bệnh hoạn cho người đó do hậu quả của việc hút thuốc lá. Những hành động cho người khác những thứ gây độc hại là những sai lầm và không phải là lòng bố thí trong sạch. Chúng sẽ tạo ra nghiệp không tốt lành, và không dẫn đến hạnh phúc, không những cho chính mình mà cũng không cho người nhận món quà không tốt lành của mình.

     Thật dễ cho với một cung cách không tốt lành. Chẳng hạn, lần tới khi một người ăn xin trên đường phố xin bạn tiền, hãy xem xét phản ứng của bạn. Phần đông người ta quay mặt đi chỗ khác và chọn cách không cho gì cả. Không cho là thích hợp nếu bạn không có tiền lẻ, hay cảm thấy mình nên cho một tổ chức từ thiện hơn là cho một người xin ăn ở ngoài đường. Tuy nhiên, người ăn xin là một con người có những cảm giác và nhu cầu, và ngay cả khi bạn chọn cách không cho, bạn có thể tỏ ra lễ độ và không làm cho người hành khất cảm thấy xấu xa. Nếu bạn quyết định cho một cái gì, cố gắng làm như vậy một cách tử tế; một vài lời nói khích lệ hay một nụ cười có thể làm cho người hành khất cũng vui vẻ thôi, nếu không nói là nhiều hơn một vài xu tiền. Cho một cách khôn khéo tạo ra nhiều nghiệp tích cực hơn cho một cách bực tức, hay không cho gì cả.

     Nhận là một phần của cho, và cái quan trọng là chúng ta học tập sự khôn khéo trong cách chúng ta nhận những món quà của những người khác.

     Ngay cả khi bạn được cho một cái gì mà bạn không muốn hay thích, cố gắng tỏ ra lịch sự khi nhận nó, và cám ơn người cho một cách chân thành. Hãy nhớ, bằng cách nhận món quà, bạn đang cho người ấy một cơ hội để thực hành việc bố thí; đây là một cử chỉ tích cực sẽ dẫn đến hạnh phúc, cho chính bạn và cho cả người cho món quà.

Hãy cho những món quà mà bạn cảm thấy sẽ được trân quí,

không phải những món quà chỉ làm cho bạn cảm thấy tốt về mình.

     Lần tới hãy xem động cơ thúc đẩy của bạn khi bạn cho ai một món quà. Bạn có hy vọng và trông đợi nhận được cái gì để đáp lại không? Nếu có, hãy cố gắng bỏ qua những cảm giác này. Những trông đợi thường dẫn đến sự bất toại nguyện và những cảm giác tiêu cực, chính chúng nó sẽ vô hiệu hóa nghiệp tích cực tạo ra bởi hành động cho biếu.

     Khi một người mẹ cho con bú, bà mẹ hiến sữa của mình bằng tình thương và sự tử tế và không có ham muốn nào khác hơn là làm cho đứa con của mình vừa lòng. Đây là một ví dụ tuyệt vời về lòng bố thí trong sạch.

     Một trong những thứ mà chúng ta có thể cho là sự hiểu biết (kiến thức) hay sự khôn ngoan (trí tuệ) của chúng ta, chính nó có thể có nhiều lợi ích cho người khác. Tuy nhiên, chúng ta phải cẩn thận chỉ cho những thứ này khi được yêu cầu. Không phải như vậy thì có thể là chúng ta chỉ đang cố gắng chứng tỏ chúng ta khôn ngoan cở nào. Thái độ kiêu hảnh này có thể gây ra nghiệp tiêu cực, và không đóng góp vào hạnh phúc.

     Có một lần có hai anh em cùng chia nhau một nông trại của gia đình. Một người lấy vợ và có gia đình. Người kia thì độc thân. Người độc thân thường nghĩ đến anh của mình với vợ và các con của anh ấy, ắt hẵn là anh ta thường cần nhiều hơn phân nửa số lợi tức của nửa trang trại. Ban đêm, một cách kín đáo, anh thường đi đến chỗ chứa gia súc và di chuyển vài bao đựng gạo của mình đến phía của người anh. Người anh có vợ lại thường nghĩ em của mình ắt hẵn là cô đơn biết bao, và nếu em mình có thêm chút đỉnh tiền bạc, có lẽ nó có thể kiếm được vợ và sống ổn định. Anh ta cũng kín đáo thỉnh thoảng di chuyển một số bao gạo của mình sang phía của em mình. Không người nào có thể nghĩ ra được tại sao mình có nhiều gạo hơn, tuy nhiên cả hai đều cảm thấy được phước lành và hạnh phúc.

Khi bạn cho những thứ vật chất như tiền bạc, hàng hóa, hay những dịch vụ, ý  định của bạn là gì?

Thường thường cái hiểu ngầm là bạn trông đợi một cái gì đó sẽ được đền đáp lại—nếu không là một cái gì cụ thể thì ít ra là sự biết ơn. Hãy để ý xem bạn có bị xúc phạm khi bạn cho một cái gì và không được cám ơn hay không.

Martine Batchelor

Từ, bi, và trí tuệ

Nếu bạn cho những món quà từ, bi, và trí tuệ từ trái tim của bạn, sự bố thí của bạn sẽ tạo ra cái quả hạnh phúc.

     Sự bố thí tốt nhất là nghĩ rằng những nhu cầu của người bạn mình cao hơn của chính mình.

     Chúng ta phải cho từ tấm lòng của chúng ta cũng như từ trong túi của chúng ta để hành động cho của chúng ta được trọn vẹn.

     Ngay cả khi chúng ta không thể giúp đỡ vật chất cho những người thiếu hụt, thì bằng cách nghĩ về họ với lòng tốt và sự thương xót, thay vì sự khinh miệt hay đổ lỗi, chúng ta sẽ phát huy tâm bố thí.

Không ai có lòng bố thí mà lại bị chết vì cơ cực bao giờ.

Ibn’Arabi

     Những hành động bố thí được thực hiện một cách kín đáo hay vô danh đảm bảo là động cơ thúc đẩy của bạn không phải là để nhận sự khen ngợi hay sự biết ơn, hay để mong đợi một cái gì đó được đáp lại.

     Thực hành sự bố thí làm cho bạn có thể kinh nghiệm hạnh phúc và cái vui trong hiện tại, bởi vì bạn trông thấy kết quả của hành động bố thí.

     Điều này giúp chuyển biến sự quan tâm của bạn đối với sự an lạc của bạn trở thành sự quan tâm dành cho người khác. Sự chuyển biến thái độ thương yêu cái ta của bạn đóng góp vào sự an lạc của chính bạn bằng cách tạo ra cái nhân cho bạn để kinh nghiệm hạnh phúc trong tương lai.

Ta nên cho dù chỉ một đồng xu hay chỉ một chút xíu nguồn lợi; việc làm này tạo ra những cái gốc rể của cái tốt đẹp trong thời đại này và những thời đại khác để đâm chồi nẩy lộc.

Dogen Zenji

***

NHÂN VÀ QUẢ (25)

Nghiệp thường được gọi là luật nhân và quả, và nghiệp có thể được đề cập đến như luật nhân quả. Nghiệp thể hiện một cách phức tạp, vượt qua những quan niệm đơn giản của “hành động tốt tạo ra quả tốt” và “hành động xấu tạo ra quả xấu”. Bằng cách nhìn nhân và quả theo nhiều cách khác nhau, chúng ta có thể khám phá ra những nguyên nhân để có hạnh phúc xác thực là gì và có thể đưa chúng vào việc thực hành.

     Một trong những điều quan trọng nhất để nhớ là nhìn vào những hệ quả nào mà hành động của chúng ta sẽ gây ra trước khi chúng ta đem chúng ra thực hành, ngõ hầu chúng ta có thể tránh những hành động có thể gây ra đau khổ trong tương lai cho chúng ta.

     Như đã đề cập đến trong phần giới thiệu, chúng ta tạo ra nghiệp bằng thân, miệng, và ý. Ý, hay cách suy nghĩ, là quan trọng nhất, bởi vì bạn thường có một ý định hay một động lực thúc đẩy trước khi bạn hành động, và bạn có nhiều suy nghĩ không dẫn đến hành động. Theo luật nhân và quả, những suy nghĩ khôn khéo có lợi cho tâm và hồn, trong khi những suy nghĩ không khôn khéo làm hại chúng.

Bằng cách vun trồng những suy nghĩ tích cực

bạn tạo ra cái nhân cho một tâm trạng an lạc.

     Hãy nghĩ đến sự kiện mà những kết quả của những hành động của bạn trong một kiếp sống tương lai phát xuất từ phẩm chất của tâm phát triển trong cuộc sống hiện tại.

     Luật nhân và quả không phải là một trương mục với tá phương và thải phương—bạn không thể thật sự thể hiện những hành động tốt như là một sự đầu tư cho tương lai. Một cách lý tưởng chúng ta tránh được những hành động không khôn khéo và vun trồng những hành động khôn khéo bởi vì chúng ta hiểu điều này tạo ra hạnh phúc cho chúng ta và người khác, bây giờ và sau nầy.

     Chỉ có ý định làm điều tốt thường thì chưa đủ. Chúng ta cần bảo đảm rằng những ý định tốt của chúng ta tạo ra những hành động tích cực. Những hành động bổ ích và có những ý định chính yếu tốt đẹp chắc chắn tạo ra hiệu quả của hạnh phúc.

Tham lam là kẻ thù của chúng ta

Tham lam và luyến ái chỉ có thể tạo ra những hành động sai quấy, chúng tạo ra sự bất toại nguyện.

     Tham lam và si mê là kẻ thù của chúng ta. Chúng làm cho chúng ta hành động một cách ích kỷ vì cái lợi trần tục.

Giáo lý nhà Phật

khuyến khích chúng ta thương yêu những người khác

nhiều hơn chính chúng ta.

Đối với người Tây phương thời nay, cái dạy

 về nghiệp hiến cho một con đường thực hành

không dựa vào sự sợ hãi một thẩm quyền cao hơn,

cũng không phải giáo điều, mà là dựa vào một sự hiểu rõ

luật nhân và quả như nó liên hệ đến cách hành xử của con người.

Nó là một lời dạy không để tin quá nhiều

vào như được hiểu và trông thấy trong sự vận hành.

Bruce Evans

Nếu tất cả mọi hành động của chúng ta được thúc đẩy bởi sự tĩnh thức, chúng sẽ trở thành nguyên nhân không chỉ tạo ra hạnh phúc cho những người khác mà cũng cho hạnh phúc của chúng ta nữa.

     Có một lần một tu sĩ đến thăm thầy của mình, nhưng thầy của ông không thể gặp ông ngay, vì vậy ông đến một quán nước để chờ. Người giúp việc trong quán không biết là một tu sĩ không nên uống rượu hay ăn thịt và phải sống độc thân, và bà muốn lôi cuốn ông. Tu sĩ kháng cự lại những cử chỉ thân mật của bà, nhưng vì bà cứ tiếp tục trao thân cho ông, cũng như thịt và rượu, ông không biết phải xử trí như thế nào. Cuối cùng ông nghĩ rằng nếu ông uống một ly rượu thì bà này sẽ bỏ đi. Tuy nhiên, một cốc rượu đã làm cho tâm trí của ông mất sáng suốt, vì vậy ông uống thêm một cốc nữa và chùn bước trước những ham muốn của người giúp việc trong quán. Thế rồi cả hai cảm thấy đói, vì vậy họ giết một con dê và ăn thịt nó. Hành động như vậy là tu sĩ đã phạm những giới cấm ông đã thệ nguyện.

     Bài học rút ra từ câu chuyện này là đầu óc mất sáng suốt có thể dẫn đến sự sụp đỗ đạo đức, và một hành động không khôn khéo dễ dẫn đến một hành động khác, gây ra nhiều đau khổ.

     Hãy thử làm điều này. Hãy nhớ một lúc nào khi một việc gì bạn không muốn xảy đến trong cuộc sống của mình. Có lẽ người chủ của bạn không bằng lòng bạn khi làm việc, chiếc xe của bạn bị ‘pan’, hay bạn bị bệnh. Hãy nhớ những phản ứng của bạn. Thường thường chúng ta ghét những sự việc xảy ra không vui và không muốn chấp nhận chúng, vì vậy chúng ta chống lại chúng. Tuy nhiên, đây là sự tức giận, nó sẽ gây ra thêm đau khổ và không làm gì để giúp bạn. Lần sau, việc gì không đúng theo mong muốn của bạn, hãy cố gắng chấp nhận nó; đừng chống lại nó. Mặc dầu điều này có thể không làm bớt sự đau khổ của bạn ngay tức khắc, nó sẽ không gia tăng nổi khổ ấy và sẽ không tạo ra nghiệp tiêu cực của tâm nhiều hơn. Hãy nhớ mọi việc đều vô thường và rốt ráo sẽ qua.

     Luôn luôn tĩnh thức và nhận biết những ý định của bạn. Bằng cách này, bạn sẽ đạt đến một sự hiểu biết những ý định dẫn đến thói quen như thế nào và những thói quen ảnh hưởng đến những kinh nghiệm sống của bạn ra sao.

     Nếu bạn khuyến khích những hành động khôn khéo bằng cách phát huy những ý định bổ ích, điều này sẽ tạo ra hiệu quả của hạnh phúc.

     Khi chúng ta kinh nghiệm hạnh phúc, chúng ta có thể nghĩ rằng chúng ta đã tạo ra nguyên nhân của nó. Đây là một gợi cảm cho hành động tốt, như chúng ta ước mong tiếp tục được hạnh phúc.

     Cố gắng giữ cho đầu óc của bạn không bị dày vò bởi lòng ham muốn, si mê, và sân hận, vì những thứ này dẫn đến những hành động không khôn khéo và đau khổ. Lo lắng cho hạnh phúc của người khác và làm những gì chúng ta có thể để giúp đỡ họ tìm hạnh phúc sẽ làm giảm bớt sự tự xem mình là quan trọng. Khi chúng ta ít bị ám ảnh bởi sự an lạc của riêng chúng ta, điều này tự nhiên làm cho hạnh phúc xuất hiện.

Chứng minh nhân và quả

Luật nhân quả là một luật của vũ trụ hoàn toàn tự nhiên và không thể thoát ra được. Quí thầy theo Đạo Phật theo truyền thống chứng minh điều này tương tự với việc ném một viên đá xuống một cái ao.

     Khi viên đá được ném xuống ao lần đầu, nó tạo ra những gợn sóng lan tỏa ra cho đến khi chúng đến bờ ao. Việc này sau đó tạo ra những gợn sóng lan tỏa trở lại cái chỗ tạo ra chúng—viên đá—và viên đá lúc đó phải chịu áp lực từ những gợn sóng ấy.

     Tương tự như vậy, hành động của chúng ta vang dội ra ngoài, nhưng rốt ráo, khi những điều kiện thích hợp có mặt, những hậu quả quay trở lại và chúng ta cảm nhận hậu quả của chúng.

Nếu chúng ta muốn hạnh phúc,

chúng ta phải tạo ra những nguyên nhân tạo ra nó.

     Một hành động dường như có chủ đích có thể dễ dàng bị vẫn đục bằng những động lực kín đáo, hay bởi những tâm trạng tiêu cực như sân hay hận. Những kết quả lúc ấy bị ô uế. Vì vậy thật là quan trọng để xem xét ý định của bạn trước khi bạn làm một việc gì để đảm bảo rằng những hậu quả của cả ý định và chính hành động sẽ là tích cực.

     Thay vì nói chuyện gẩu về người khác và nói những điều không hay về họ, thật quan trọng là nghĩ đến người khác một cách tử tế và luôn luôn cầu mong cho họ được an lạc và hạnh phúc. Nếu bạn không thể tìm một điều gì tốt để nói về một người nào, thì luôn luôn tốt nhất là không nói gì hết. Cách hành xử khôn khéo như vậy ngăn chặn nghiệp xấu xảy đến.

Như chim tụ tập ngủ

khi đêm về,

hành động của chúng ta cũng giống vậy sẽ sanh ra quả

khi thời gian đã chín muồi.

     Hãy coi chừng hành động của mình, giữ cho chúng tránh khỏi cơn thịnh nộ và tham lam, và rồi những kết quả của chúng sẽ chín muồi theo đó. Bằng cách thực hành thiền định đều đặn, chúng ta sẽ rèn luyện tâm của mình thanh tịnh. Việc này tạo ra cái nhân để hành động khéo léo, và do đó đầu óc sẽ đầy an vui. Những ý nghĩ và ý định lành mạnh, lời nói lành mạnh, và hành động lành mạnh có thể chỉ đem hạnh phúc trong hành trình của chúng.

     Đức Phật có lần đã nói:

Không có con đường nào dẫn đến hạnh phúc—

hạnh phúc là con đường.

Lời nói thâm thúy này cho thấy rõ hạnh phúc phát sinh hạnh phúc, và nếu chúng ta cố gắng vun trồng cả tâm hoan hỉ và hành động bổ ích, thì kết hợp với nhau chúng sẽ tạo ra quả hạnh phúc xa hơn.

     Suy nghĩ sâu xa về ý nghĩa của nhân và quả sẽ giúp chúng ta hiểu hành động của chúng ta sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kinh nghiệm sống của chúng ta. Điều này giúp dẫn dắt chúng ta hướng đến những hành động sẽ tạo ra hạnh phúc.

Tất cả mọi chúng sanh là

chủ nhân của nghiệp của mình, là

những người thừa kế nghiệp của mình,

sanh ra từ nghiệp của mình,

liên hệ với nghiệp của mình,

và được bảo trợ bởi nghiệp của mình.

Lời Phật Dạy

***

SỐNG TRONG HIỆN TẠI (28)

Mặc dù nghiệp của chúng ta trải dài qua nhiều đời nhiều kiếp, chúng ta chỉ có thể sống trong hiện tại, và điều quan trọng là đừng để lạc mất trong sự luyến tiếc về quá khứ và những hy vọng về tương lai. Chúng ta kinh nghiệm giây phút hiện tại như thế nào là kết quả của những hành động lúc trước đây của chúng ta và là cái nhân của con đường chúng ta kinh nghiệm tương lai. Vì thế điều quan trọng là sống cuộc sống trong giây phút này như nó đang trải ra và kinh nghiệm hạnh phúc tại đây và bây giờ, thay vì để bị phân tâm bởi những ký ức hạnh phúc hay những chuyện có thể xảy ra trong tương lai. Hãy sống ngay tại đây bây giờ! Nếu không cuộc sống sẽ qua mặt bạn.

Sống trong hiện tại

Nhiều người có khuynh hướng mơ mộng; họ tưởng tượng họ như là những anh hùng trong các vở kịch của riêng họ, trong đó họ tạo ra ảo ảnh hạnh phúc cho chính mình. Tuy nhiên, trong khi nghĩ mãi về một viễn cảnh lý tưởng có lẽ sẽ không bao giờ xảy ra, họ bỏ lở sự sống cuộc sống của họ trong hiện tại. Theo cách này họ bỏ lỡ bất kỳ hạnh phúc nào thực sự có thể đang xảy ra trong hiện tại.

     Bị phân tâm với giây phút hiện tại do những tư tưởng và mơ mộng có thể dẫn tới những hành động lỗi lầm. Nhưng tập trung vào cái tại đây và bây giờ có nghĩa là bạn có sự kiểm soát nào đó về những hành động của bạn và có nghĩa là bạn có thể chọn xử sự khéo léo, việc này sẽ dẫn đến hạnh phúc.

     Bạn có thể nghĩ cuộc sống của bạn chán ngắt, nhưng nó là cuộc sống duy nhất bạn có ngay bây giờ. Như vậy tốt nhất là tận dụng nó bằng cách sống từng phút từng giây trong hiện tại.

Đừng quá bận bịu làm việc nhọc nhằn

vì đồng tiền cho tương lai đến nổi bạn

quên thưởng thức cuộc sống hiện nay.

     Mặc dù chuẩn bị cho tương lai của bạn và học từ những kinh nghiệm trong quá khứ là những hoạt động bén nhạy, chúng cần phải được quân bình với việc sống trong hiện tại. Hạnh phúc, giống như tất cả các cảm xúc, chỉ có thể thực sự cảm nhận trong giờ phút hiện tại.

     Quá khứ đã qua. Bạn sẽ kinh nghiệm những hậu quả của bất kỳ nghiệp nào bạn đã tạo ra theo thường lệ. Vì vậy điều quan trọng là phải chắc chắn rằng bạn tạo ra nghiệp tích cực bây giờ, ngõ hầu bạn có thể được hạnh phúc trong hiện tại, biết rằng bạn cũng đang tạo ra cái nhân cho hạnh phúc tương lai.

     Thời gian trải dài bằng quá khứ, hiện tại, và vị lai là một sự tưởng tượng thuận tiện chúng ta dùng để đo những ngày của chúng ta. Nhưng tất cả những gì bạn thực sự có thể nói chắc chắn là

Hiện giờ tôi đang sống.

     Tự nhắc nhở mình nhớ đến việc này sẽ giúp cho bạn sống cuộc sống của mình đầy đủ và thoải mái.

     Yên lặng theo dõi hơi thở của bạn vào và ra lổ mũi của bạn là một hình thức thiền quán sẽ giúp bạn tiếp xúc với hiện tại nhiều hơn. Tương tự, quan sát những ý nghĩ hiện ra và biến đi trong đầu óc sẽ giúp chúng ta kinh nghiệm sự trôi qua của thời gian.

     Khi bạn hoàn toàn tập trung đầu óc vào giây phút hiện tại, bạn sẽ biết nhiều hành động khác nhau của thân, miệng, và ý của bạn. Biết và để tâm đến những hành động của bạn sẽ giúp bạn hành động khéo léo ngõ hầu bạn tạo ra nghiệp tốt, những hạt giống hạnh phúc tương lai và lâu bền.

Từ giây phút này đến giây phút kế tiếp

chúng ta đang tạo ra tương lai của chúng ta.

Chúng ta không phải là một trái banh bằng cát bụi

tung lên bởi những ngọn gió của số mệnh.

Chúng ta có đầy đủ trách nhiệm với những cuộc sống của chúng ta.

Tenzin Palmo

Cuộc sống của bạn đang xảy ra ngay bây giờ.

Hãy thưởng thức nó đi!

Nó sẽ không kéo dài mãi mãi.

Trân quí đời sống trong giây phút này

Một phương cách để chống lại sự buồn tẻ là tự nhắc cho mình nhớ rằng mỗi giây phút bạn đang sống là duy nhất. Hãy tận dụng nó; đừng vứt nó đi bằng cách muốn có một thứ gì khác thay thế nó.

     Trân quí tất cả các giây phút của sự sống, không cần phải thay đổi chúng hay cảm thấy tức giận chúng, có nghĩa là bạn sẽ sống một cuộc sống hạnh phúc hơn.

     Hãy cố tập thiền quán tĩnh thức như sau. Để tâm vào hơi thở đến và đi của bạn trong vài phút, hay cho đến khi tâm tịnh. Bây giờ tập trung mọi cố gắng và chú ý của bạn vào sự hiện hữu giản dị trong giây phút hiện tại. Mỗi lần tâm của bạn lang thang đi vào những mơ mộng và suy tư, hãy tự nhắc nhở mình quay về với giây phút hiện tại. Công nhận bản chất quí báu và duy nhất của nó, và cảm thấy hạnh phúc vì đang được sống.

Tĩnh thức là chìa khóa mở

cánh cửa của giây phút hiện tại.

Nó là một món quà khi được sống,

vì thế hãy tĩnh thức với mỗi giây phút.

     Để sống trong hiện tại, bạn phải thực hành việc buông bỏ việc hồi tưởng về quá khứ, và ngưng tạo ra những mơ mộng về tương lai. Quá khứ và tương lai không hiện hữu, vì vậy làm thế nào chúng có thể làm cho bạn hạnh phúc?

     Chúng ta kinh nghiệm nghiệp quá khứ của chúng ta trong hiện tại, và điều tốt nhất chúng ta có thể làm khi nghiệp không tốt xảy ra là chấp nhận nghiệp một cách dịu dàng.

     Tuy nhiên, bằng cách sống trong giây phút hiện tại có ý thức, bạn có thể chắc chắn rằng nghiệp bạn đang tạo ra ngay bây giờ sẽ bổ ích và sẽ chỉ tạo ra hạnh phúc trong tương lai.

     Nếu bạn muốn hạnh phúc trong tương lai, bạn phải nhớ rằng nghiệp bạn đang tạo ra ngay bây giờ xuyên qua thái độ tinh thần và cách hành xử bằng tay chân của bạn là nguyên nhân của những gì bạn sẽ kinh nghiệm. Như vậy bạn phải cố gắng suy nghĩ và hành động một cách khéo léo trong hiện tại.

     Để tâm đến những kinh nghiệm của bạn, như chúng xuất hiện lúc này sang lúc khác, cho phép bạn quan sát mỗi cảm giác thuần khiết một cách ngay tức khắc hơn, trước khi chúng chìm xuống dưới những suy nghĩ theo quan điểm và những cách giải thích. Chẳng hạn, khi bạn cảm thấy đau, thay vì ngay tức khắc nghĩ rằng “cái này làm đau” bạn có thể chỉ công nhận rằng cái đau ở chỗ đó; thường thường đau không làm đau nhiều lắm nếu bạn không mong đợi nó làm đau. Ở với những kinh nghiệm của mình từ phút này đến phút khác có thể làm giảm bớt đau khổ và làm đậm thêm cái thích thú đơn giản được sống.

     Có một lần một nông gia đang sinh sống nghèo khó nhưng đầy đủ từ trang trại nhỏ bé của mình. Mỗi ngày ông cày xới đất và mỗi năm thu hoạch đủ cho những nhu cầu của mình. Ông ta sống từng giây phút của mỗi ngày trong khi các mùa đi qua và là một người hạnh phúc. Một hôm nọ ông đào đất thấy một cái chum đựng vàng. Đầu óc của ông khởi sự chạy đua với những việc có thể xảy đến như làm cách nào ông có thể thay đổi cuộc sống của mình. Tâm thanh tịnh của ông biến thành mây khói với ám ảnh gia tăng của mình về tương lai giàu sang mới. Ông trở nên phân tâm đến mức ông đã trượt chân té xuống một ngọn đồi, mất hết vàng, và gãy chân. Sau đó ông thậm chí không thể kiếm sống đầy đủ nữa và cái hạnh phúc giản dị của ông mất vĩnh viễn.

     Chết có thể đến viếng bạn trong khi bạn đang mơ mộng và mơ tưởng về tương lai của  mình. Bất cứ việc gì bạn có thể làm mà nó đáng bỏ công sức và một cái nhân tạo hạnh phúc, bạn hãy làm ngay bây giờ đi, trước khi quá muộn.

     Một tục ngữ Sufi xưa có nói:

Nếu bạn không có nước, thì hãy rửa bằng cát; nếu bạn không có cát, thì rửa bằng sỏi; nếu không có sỏi, thì làm sạch sẽ chính mình bằng ý định để bạn tiến gần đến cái giây phút càng không vướng mắc vào quá khứ càng tốt.

     Bằng cách này bạn được tự do sống từng giây phút trong sạch, và hành động cho lợi ích của mọi người từ thiện chí nẩy sanh tự nhiên.

     Khi bạn sống đầy đủ trong phút giây hiện tại, bạn có thể hiến tặng người khác sự để tâm đầy đủ và thấy rõ ràng những gì đang xảy ra. Điều này làm cho bạn có thể đáp ứng với nhiều người và nhiều biến cố mà thoát ra khỏi những màn che của mơ mộng và cái tâm lang thang. Đây là cách hành xử khôn khéo, cái nhân tạo ra hạnh phúc.

Dừng lại và chú tâm vào những gì đang xảy ra trong giây phút hiện tại là một cách thoát ra khỏi … những ám ảnh. Nó cũng là một định nghĩa của thiền định hợp lý.

Stephen Batchelor

Chúng ta có thể mở khóa cái tiềm năng để có hạnh phúc và sự thỏa mãn nằm bên trong mỗi người chúng ta bằng cách trở nên tĩnh giác về những tiến trình tinh thần và kế đó ứng dụng trí tuệ biết phân biệt vào tất cả mọi hành động về thân, miệng, và ý của chúng ta.

Kathleen McDonald

***

HOAN HỈ CỐ GẮNG (32)

Một khi chúng ta nhận ra mọi thứ chúng ta đang

kinh nghiệm bây giờ là kết quả của những nguyên nhân

trong quá khứ, chúng ta có thể hiểu những gì

xảy đến với chúng ta bây giờ không quan trọng lắm.

Cái quan trọng là cách chúng ta

đáp ứng với bất cứ việc gì xảy ra, bởi vì

việc này sẽ hình thành tương lai của chúng ta.

Tenzin Palmo

Hoan hỉ cố gắng, hay nhiệt tình, là quyết định lớn lao nhằm tiếp tục đi, ngay cả khi đang đương đầu những vấn đề có vẻ không thể vượt qua được đó. Theo truyền thống, hoan hỉ cố gắng đề cập đến thiền quán và thực hành về tâm linh. Chẳng hạn, khi bạn thấy khó hành động khôn khéo với những ý định tốt, bạn tự nhắc nhở mình nhớ đến những lợi ích của việc tạo ra nghiệp tích cực, và tăng cường sự cương quyết của mình bằng cách này. Đi theo con đường tâm linh như đạo Phật có thể khó khăn, nhưng hoan hỉ cố gắng sẽ giữ vững đôi chân của bạn trên con đường đó. Hoan hỉ cố gắng cũng là một thái độ hữu ích trong mọi tình huống của đời sống và cho bạn sự khích lệ khi bạn cảm thấy nản lòng.

     Hạnh phúc đôi khi xảy ra không có nguyên do rõ rệt; có lẽ chỉ cần thư giãn trong khung cảnh thiên nhiên, đẹp đẽ là đủ để làm cho bạn cảm thấy nó. Tuy nhiên, muốn bảo đảm có được hạnh phúc lâu bền trong tương lai bạn cần tạo ra nghiệp tích cực để kinh nghiệm nó. Hoan hỉ cố gắng—cơ bản là cố gắng mạnh mẽ và tìm ra vui thích trong việc thực hiện—là một yếu tố đóng góp quan trọng vào hạnh phúc.

     Chúng ta có thể thấy hoan hỉ cố gắng hoạt động bằng cách nhìn vào nghiệp và cái ao ước chung có kinh nghiệm hạnh phúc và tránh đau khổ. Một khi bạn biết được luật của nghiệp, theo đó những hành động của bạn quyết định tương lai của bạn, thì bạn trở nên có khởi hứng để nghĩ, nói, và làm một cách khôn khéo ngõ hầu tạo ra những nhân của hạnh phúc. Tuy nhiên, sẽ có nhiều cơ hội khi bạn bị cám dỗ để xử sự xấu, mặc dù bạn biết việc này sẽ chỉ đem đau khổ vào cuộc sống của bạn vào một ngày nào đó sau này. Vào những lúc đó, bạn có thể đem hoan hỉ cố gắng ra thực hành, tăng sức cho quyết tâm của bạn để hành động khôn khéo, và tránh sự cám dỗ hành xử xấu.

     Đáp ứng bằng hoan hỉ cố gắng khi có những chuyện đi sai lệch là một cách khôn khéo vượt ra những khó khăn. Chẳng hạn, khi bạn bị trượt chân và đụng vào đầu gối của bạn, nó đau và bạn cảm thấy tức giận. Nhưng bạn có thể làm cho những chuyện đó tồi tệ hơn bằng cách suy nghĩ là có ai đó đã cố tình để ra một vật trơn khiến cho bạn bị tai hại, hay bằng cách trở nên ngượng ngùng đến mức bạn vẫn tiếp tục tức bực bởi chuyện không may này thời gian dài sau khi nó đã xảy ra. Hoan hỉ cố gắng trong trường hợp này là đứng dậy, nghĩ đến buồn cười làm sao đối với những người đang đứng gần xem, và có lẽ cười vang với nhau. Vậy thì bạn nên bỏ qua cái biến cố này càng sớm càng tốt, tiếp tục tiến lên với cuộc sống, và quyết tâm không để cho những gì xảy ra ảnh hưởng đến bạn một cách không thuận lợi.

     Bất cứ lúc nào bạn kinh nghiệm những khó khăn, bạn nên cố gắng xem chúng như là những cơ hội để học một điều gì. Thay vì bỏ cuộc và cảm thấy buồn bã, bạn có thể tạo ra sự hoan hỉ cố gắng để làm cho mình mạnh lên và giúp mình vượt qua thời gian khó khăn này.

Hoan hỉ cố gắng khuyến khích bạn

tiếp tục cố gắng khi bạn cảm thấy

yếu đuối và thiếu tự tin.

     Hoan hỉ cố gắng là một cách đối trị tính lười lớn nhất và thúc đẩy bạn tiếp tục với bất kỳ cái gì bạn cần làm.

     Có những lúc chúng ta cảm thấy mệt mỏi và chán nản và không thể trông thấy một cách để thoát ra tâm trạng tiêu cực này. Bằng cách làm cho mình thực hành hoan hỉ cố gắng, bạn có thể giúp chuyển đổi sự chán nản như vậy. Không phải dễ làm, nhưng hãy cố gắng đừng xem mình quá quan trọng. Cố gắng khám phá ra một điều gì về tình huống của bạn mà bạn không thể cười với nó. Bạn có thể tạo ra sự cố gắng làm một việc gì để đưa tâm của bạn ra khỏi sự chán nản. Hay bạn có thể chỉ cần ngồi với sự chán nản và vun trồng sự hoan hỉ cố gắng để nhìn xuyên qua tình huống ấy, bằng cách ôm lấy nó và chấp nhận nó, và tự nhắc nhở mình rằng sự chán nản của bạn là vô thường và rốt ráo sẽ trôi qua.

     Phát huy lòng tự tin không phải là ích kỷ hay kiêu căng. Ngược lại, khi bạn cảm thấy có khả năng và sức mạnh, bạn hoàn toàn tự nhiên thực hiện những hành động khôn khéo, tích cực và cảm thấy yêu thương và xót xa cho những người khác, việc này sẽ thúc đẩy một cảm giác an lạc. Hoan hỉ cố gắng làm vơi nhẹ sự chán nản và tạo ra cái nhân dẫn đến kết quả là cảm thấy hạnh phúc.

     Tính tự mãn là kẻ thù của sự tận tụy và quyết tâm. Nếu bạn thực sự muốn kinh nghiệm hạnh phúc trong tương lai, bạn cần phải tạo ra những nhân bây giờ, trong giây phút hiện tại.

     Việc nhớ tiếp tục phát sinh sự hoan hỉ cố gắng hằng ngày sẽ ngăn chặn tính tự mãn xảy đến, như vậy bạn vẫn có thể tĩnh thức về những hành động có thể bất kỳ ở đâu. Phát sinh sự hoan hỉ cố gắng mỗi sáng là một cách tốt để bắt đầu một ngày.

Hoan hỉ cố gắng cho bạn sự can đảm

để sống cuộc sống tích cực và tốt đẹp,

và sự nhún nhường để tiếp tục học tập từ những bài học

đời ném vào bạn.

Khi bạn đang thiền quán, thật dễ chỉ cần ngồi đó và nghĩ đến những ý nghĩ của mình, thay vì để tâm vào hơi thở của bạn. Hoan hỉ cố gắng là một người bạn tốt với tất cả mọi người hành thiền, vì nó giúp họ không ngừng cảnh giác.

     Thực hành hoan hỉ cố gắng có nghĩa là không bỏ những hành động tốt khi bạn cảm thấy ích kỷ hay nóng giận. Bạn có thể tự nhắc nhở mình rằng những hành động tốt đóng góp vào hạnh phúc của bạn, và suy nghĩ đến sự thật đây là những gì bạn muốn kinh nghiệm.

     Đôi khi hoan hỉ cố gắng là sự can đảm xin được sự giúp đỡ từ những người bạn tin cậy và những ai bạn biết là khôn ngoan và nhân từ. Mặc dù bạn cần hoan hỉ cố gắng để nhận ra những chân lý như nghiệp cho chính mình, lời khuyên của một người hiểu biết nhiều hơn mình là vô cùng quí báu.

     Vì tất cả chúng ta ai cũng ước mong được hạnh phúc, việc phát huy hoan hỉ cố gắng là quan trọng. Ngõ hầu gia tăng hoan hỉ cố gắng, bạn phải thường xuyên thiền và quán chiếu những phẩm chất tốt của những hành động tích cực, như là làm cách nào những hành động tích cực tạo ra hạnh phúc. Bạn càng thực hành việc này nhiều, nhiệt tình muốn làm chỉ những điều tốt sẽ phát triển.

     Khi bạn đặt sự hoan hỉ cố gắng vào việc cố gắng chỉ tham dự vào những hành động khôn khéo, mặc dù có thể là bạn có thể chịu được những chướng ngại như là có ai đó không tử tế với bạn, bạn sẽ không trở nên nản lòng.

     Thiền sư Phật giáo Tây tạng vĩ đại Milarepa đã hành thiền trong một số những điều kiện khắc nghiệt. Ông đã sống trong một cái hang cao trên núi với chút ít vật sở hữu và rất ít đồ ăn. Ông thường được vẽ màu xanh lá cây trong những tranh vẽ, vì da của ông được người ta nói là đã ngã màu xanh lá cây vì một trong vài món ông phải ăn là cây tầm ma (nettles)! Tuy nhiên, Milarepa rất vui với cách sống của mình và có nhiều hoan hỉ cố gắng trong việc hành thiền đến mức ông đã trở nên nổi tiếng về việc sáng tác và ca hát những bản nhạc nói về sự tuyệt vời làm sao khi có cơ hội để thiền quán, thậm chí ở một nơi nhiều thử thách như vậy.

     Nghèo khó không làm cho Milarepa quan ngại, bởi vì việc thực hành hoan hỉ cố gắng đã làm cho ông vui.

     Hoan hỉ cố gắng là sự chịu đựng (nhẫn nhục) trước nghịch cảnh.

     Mục đích của hoan hỉ cố gắng không phải là nói về nỗ lực đạt cho được sự giàu sang hay lợi ích vật chất. Hoan hỉ cố gắng thực sự là cố gắng để thoát ra được những ràng buộc trần tục, vì chúng ta biết chúng không dẫn đến hạnh phúc.

Đôi khi tất cả chúng ta có thể cố gắng nhiều hơn.

Chúng ta cũng có thể tìm ra nhiều cái vui hơn trong việc cố gắng.

     Khi Đức Phật nhập diệt, một trong những điều sau cùng Ngài nói là:

Tất cả mọi thứ được tạo ra đều vô thường.

Hãy cố gắng lên với sự tỉnh thức.

     Đức Phật đang nói đến tầm quan trọng của hoan hỉ cố gắng, cùng với sự tỉnh thức, để thức tỉnh trước chân tánh của chúng ta và đạt đến giác ngộ.

***

THƯƠNG XÓT (35)

Thương xót (tâm bi) là lòng mong ước chân thành cho mọi chúng sanh đều được thoát ra khỏi đau khổ. Thương xót và hạnh phúc do đó có liên kết gắn bó (không thể tách rời)—làm thế nào chúng ta có thể thật sự sung sướng nếu chúng ta trông thấy những người khác đau khổ?

     Vun trồng một thái độ nhân từ đối với người khác—giúp đỡ họ khi chúng ta có thể và không chán nản khi chúng ta không thể làm được—giúp tạo ra nghiệp tích cực cho chúng ta để kinh nghiệm hạnh phúc ngay bây giờ và những kiếp sống trong tương lai.

     Khi chúng ta cảm thấy sự thúc dục thương xót chúng ta muốn giải thoát những người khác ra khỏi đau khổ. Tuy nhiên, chỉ khi chúng ta làm việc hướng đến sự giải thoát những người khác ra khỏi đau khổ thì lòng thương xót nầy trong đầu óc (minds) và trái tim (hearts) của chúng ta được đem ra thực hành. Những hành động do lòng thương xót thật sự gợi ra tạo ra nghiệp tích cực mạnh mẽ, đem lại sự giải thoát đau khổ, và tạo ra những điều kiện (duyên) cho hạnh phúc phát triển.

Hiểu đau khổ

Chúng ta không cần phải cảm thấy buồn để thương xót, và thật vậy, quá xúc động được xem như tình cảm ủy mị yếu đuối, không là lòng thương xót thực sự. Cố gắng để hiểu cách nào đau khổ xảy ra và tìm cho ra những gì chúng ta có thể làm để giúp đỡ là một cách diễn tả lòng thương xót thích hợp hơn.

Những hành động chỉ thúc đẩy bằng

lòng thương xót thực sự

tạo ra cái nhân

cho hạnh phúc.

Đức Phật của lòng thương xót

Nhiều vị Phật và thánh, hay thần trong Phật giáo Tây tạng được thấy trong các bức tranh và tượng, được dùng vào việc thực hành thiền quán và quán chiếu (vizualizations). Những vị thần này dùng để gợi cho các người hành thiền bằng sự mô tả những phẩm chất tích cực, giác ngộ của họ. Một khuôn mặt phổ biến là Chenrezig, Phật của lòng thương xót. Đức Đạt Lai Lạt Ma được người ta nói là hiện thân của Chenrezig, và mọi hành động của ông phát xuất từ lòng thương xót dành cho những người khác. Có một bức tranh, tượng, hay ảnh của Chenrezig hay của Đức Đạt Lai Lạt Ma trong nhà bạn là một gợi cảm tuyệt vời cho sự phát triển không ngừng của tâm bi của chính bạn.

     Ngõ hầu lòng thương xót ra hoa hay phát triển trong tâm của chúng ta, chúng ta phải dẹp bỏ sự phân biệt giữa ta và người hay nghĩ suy theo cách nói “chúng ta” và “họ”. Thật dễ hành động thương xót với chính chúng ta, gia đình, và bạn bè. Tuy nhiên, lòng thương xót thực sự là tự nhiên mình cảm thấy thích giúp đỡ mọi người và cầm thú mà chúng ta không quen biết hay xem họ như là người lạ, hay thậm chí những người chúng ta không ưa thích. Nếu chúng ta nhớ rằng tất cả mọi chúng sanh đều ao ước được giải thoát khỏi đau khổ cũng nhiều như chúng ta ao ước, điều này có thể giúp chúng ta phát triển lòng thương xót đối với họ và hành động tích cực để giúp họ. Việc làm này tạo ra hạnh phúc bây giờ và những nhân tạo hạnh phúc sau nầy và làm tan biến tâm phân biệt giữa cái ta và người.

     Khả năng hiểu biết và sự khôn ngoan không đòi hỏi để có lòng thương xót. Lúc nào còn có sự sáng suốt và nhận biết trong đầu óc, thì ngay cả người giản dị nhất cũng có thể cảm thấy sự thương xót thực sự. Thực vậy, đôi khi sự khôn ngoan và học vấn của chúng ta có thể bước vào con đường có tính giản dị đầy sức mạnh của những cảm giác thương xót này.

     Một thiền sư Phật giáo tài ba đang hướng dẫn một lớp thiền rút vào nơi trú ẩn dành cho một nhóm thiền sinh người Mỹ. Một thiền sinh tiến lại gần ông trong tâm trạng xúc động. Cô ấy nói với ông cô ta đang cảm thấy xúc động thấy tội nghiệp cho sư đau khổ của người khác làm sao ấy và muốn giúp đỡ họ. Cô nghĩ đây là một kinh nghiệm lớn về lòng thương xót. Tuy nhiên, vị thầy chỉ cho thấy rõ rằng cô chỉ biểu hiện tình cảm yếu đuối, chứ không phải là lòng thương xót thực sự.

     Lòng thương xót hay lòng bi không phải là tội nghiệp hay tình cảm yếu đuối; nó là phản ứng bộc phát, tự nhiên, muốn làm vơi nhẹ nỗi khổ của người khác.

     Nghiệp tốt thật sự phát xuất từ lòng vị tha và xuyên qua việc phát triển những tư tưởng tốt hướng đến người khác, đặc biệt hành động do thiện chí và lòng thương xót.

     Đức Phật miêu tả nghiệp của những người đã bỏ sát sanh và có thiện chí và lòng bi như sau đây. Bởi vì nghiệp tốt được phát triển và nuôi dưỡng bên trong những người này, sau khi chết họ sẽ hoặc tái sanh lên cõi trời hoặc, nếu tái sanh làm người, họ sẽ được ban cho sống thọ. Như vậy, rõ ràng là hành động có lòng thương xót tạo ra cái nhân để kinh nghiệm hạnh phúc lâu bền ở các kiếp sống tương lai.

     Nếu chúng ta thực sự muốn tìm chân hạnh phúc, thì tất cả những hành động của chúng ta một cách lý tưởng nên phát xuất từ phẩm hạnh khôn khéo như lòng bi.

     Hành vi xót thương của lời nói cũng quan trọng như những hành động của thân xác được thúc đẩy bởi lòng thương xót. Chẳng hạn, khi một người bị chán nản và kinh nghiệm sự khó khăn, chúng ta có thể nói những lời tử tế và cho lời khuyên lơn hay lời chia buồn và nói chung là bày tỏ sự đồng cảm. Chúng ta cũng cần lắng tai nghe với sự thấu hiểu và chú ý ngõ hầu người ấy cảm thấy mình nói được người nghe. Bằng cách này, chúng ta có thể giúp làm giảm bới nỗi đau khổ.

     Lòng bi giúp chúng ta mất đi lòng thương chính mình bằng cách đáp ứng với nhu cầu của người khác. Chỉ khi chúng ta xem những nhu cầu và ước muốn của người khác lớn hơn và quan trọng hơn những thứ ấy của chúng ta thì chúng ta mới thật sự được nói là đã đánh thức được tâm bi (the mind of compassion). Hành động thoát ra khỏi tình thương dành cho cái ta tạo ra nghiệp tích cực và do đó dẫn đến hạnh phúc.

Thương xót cho mọi chúng sanh

Thiền quán có thể giúp chúng ta bộc lộ và phát triển lòng thương xót hiện hữu trong chúng ta. Sự tập trung và thắc mắc cần có để thiền quán làm sâu rộng ý thức của chúng ta về bản chất sẵn có của đau khổ và bất toại nguyện mà tất cả chúng ta đều kinh nghiệm. Từ sự sáng suốt và hiểu biết đến với ý thức như vậy, lòng thương xót với mọi chúng sanh tự nhiên phát sanh.

     Khi chúng ta quán chiếu về tình trạng hiện nay của những việc xảy ra trên thế giới, thì nó trở nên hiển nhiên là chúng ta cần nhiều lòng thương xót hơn trong cuộc sống của chúng ta. Trong các lãnh vực kinh tế, môi sinh, xã hội, và chính trị, thế giới đang đối phó với nhiều khó khăn và vấn đề mà thực sự chỉ có thể được giải quyết bằng toàn thể dân chúng toàn cầu làm việc với nhau mà thôi. Chúng ta cần tìm ra những cách để đem một thái độ xót thương vào những việc xảy ra trên thế giới, để tạo ra một thế giới trong đó mọi người được xem là bình đẳng, và quan trọng ngang nhau.

     Do đó, vấn đề quan trọng là chúng ta sống một cuộc sống tỉnh thức liên tục và cảnh tỉnh đầu óc, vì những tâm trạng nầy sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất trong đó lòng bi có thể hiện diện và có thể phát triển và mở mang.

     Khi chúng ta nhìn cách nghiệp vận chuyển, chúng ta thấy rằng một tấm lòng thương xót và những hành động thương xót tạo thành nền tảng cho hạnh phúc của chúng ta bây giờ và mai sau. Mở mang lòng bi và kiềm chế không làm những hành động có hại đảm bảo cho tiến bộ của chúng ta trên con đường tâm linh và rốt ráo sẽ dẫn dắt chúng ta đến chỗ giác ngộ.

     Theo quan điểm của nghiệp, điều đặc biệt quan trọng là làm một cố gắng có phối hợp để thực hiện lòng thương xót đối với những kẻ thù của chúng ta và đối với những người nghèo khó nhất—điều này nên bao gồm cả những người bệnh tâm thần và thể xác và những người rất xa lạ.

     Bằng cách vượt qua sự tức giận hay lãnh cảm với những người này và tìm ra lòng thương xót thật sự trong tâm hồn của chúng ta dành cho họ, chúng ta sẽ làm cho việc thực hành lòng thương xót mạnh hơn và cũng thành thói quen hơn, như vậy giúp làm vơi nhẹ đau khổ càng rộng như có thể được.

Từ, bi, vị tha, và một cảm giác

tình anh chị em

là những chìa khóa để phát triển tình người,

không chỉ trong tương lai

mà còn ở hiện tại nữa.

Đạt Lai Lạt Ma

Thực hành lòng thương xót

Đức Đạt Lai Lạt Ma thường nói:

Nếu bạn muốn người khác hạnh phúc,

hãy thực hành lòng từ bi.

Nếu bạn muốn bạn hạnh phúc,

hãy thực hành lòng từ bi.

Điều này có nghĩa là khi bạn hành động một cách thương xót đối với người khác, bạn tìm thấy an lành, hạnh phúc, và vui trong lòng mình, điều này đến như một kết quả ngay tức khắc của những hành động của bạn. Bạn cũng đang tạo ra nghiệp tích cực cho hạnh phúc trong các kiếp sống tương lai.

     Lòng thương xót là sự quan tâm chân thực về người khác; phản ứng tự nhiên trước nỗi đau khổ của họ. Đây là một cảm giác phổ biến không tùy thuộc vào văn hóa hay thế kỷ nào chúng ta sống. Ôm ấp lòng thương xót có nghĩa là phát triển một thái độ trách nhiệm phổ biến đối với người khác, thái độ này cũng đóng góp vào hạnh phúc chung của toàn thế giới.

     Trong tất cả những giây phút nhỏ bé của đời sống hằng ngày của bạn, bạn có thể cố gắng sống có lợi ích cho người khác bằng cách này hay cách khác, nhỏ hay to. Những hành động như vậy, làm với một tấm lòng tốt, là đạo đức và tạo ra cái nhân cho sự an lạc, thành công, và hạnh phúc của chính mình. Bởi vì những hành động đạo đức này hài hòa với kết quả của chúng, bạn tạo ra cái nhân và cũng kinh nghiệm hiệu quả của hạnh phúc.

     Khi có ai xử sự xấu với bạn, bằng cách giận dử la hét hay thậm chí ăn cắp một cái gì của bạn, bạn nên đáp lại cách sao? Nếu bạn xử sự xấu trở lại hay cố làm tổn thương người tấn công bạn, hành động của bạn là không khôn khéo và sẽ tạo ra nghiệp có bản chất tiêu cực. Tuy nhiên, suy nghĩ rằng bạn đang kinh nghiệm và, do đó, sử dụng hết nghiệp tiêu cực mà bạn đã tạo ra cho chính mình trước đây trong đời này hay những đời trước sẽ làm cho bạn dễ kiềm chế sự trả đũa hơn. Lúc bấy giờ bạn có thể năng động xây dựng lòng thương xót dành cho người đã xúc phạm đến bạn bằng cách suy nghĩ về cái đau khổ trong tương lai họ vừa mới tạo ra cho chính họ. Nhờ đó bạn sẽ không còn thấy có điểm nào để gây thêm đau khổ cho người kia, và lòng thương xót của bạn do đó sẽ bảo vệ lấy hạnh phúc của chính bạn.

     Một cách để phát triển lòng thương xót cho ai đó mà bạn không thích là xem người đó trên thực tế là hình ảnh bạn tạo ra—nghĩa là, cách suy nghĩ của bạn về người ấy đúng hơn là cái thực sự của họ. Bạn đang tạo ra những cảm giác không thích đặt lên người này, chứ không phải bản chất sẵn có của họ. Hãy nghĩ rằng những người khác yêu thương người này.

     Một khi bạn đã làm tan biến cái cảm giác không đúng rằng người này quả thực không đáng thích, rồi nghĩ rằng anh ta hay chị ta muốn tìm hạnh phúc và không muốn kinh nghiệm đau khổ. Người này có những người yêu thương, để mà bất cứ lỗi lầm gì mà người nầy làm không có nghĩa là người nầy không đáng để thương. Nghĩ như vậy giúp cho bạn cảm thấy thương xót cho con người ấy.

     Tất cả chúng ta đều có thể được gợi cảm bởi lòng thương xót của một người mẹ khi bà như một phản xạ tự nhiên có lòng thương xót đứa con của mình.

     Cố gắng làm một người cứu đời là một lý tưởng xứng đáng để có, nhưng không thực tế. Bạn cần biết giới hạn của bạn—khi nào thì bạn có thể giúp và khi nào bạn không thể. Cố gắng có lòng thương xót vượt ra ngoài khả năng của bạn có thể là có hiệu quả ngược trở lại, bởi vì khi bạn cố gắng mà thất bại, bạn có thể cảm thấy như vứt bỏ lòng hết thương xót vì nó quá khó khăn. Tuy nhiên, giúp đỡ người khác bằng một thái độ thương xót, hành động từ một lòng ham muốn thực sự làm lợi ích khi nào bạn có thể, và chấp nhận những hạn chế của mình khi không có thể, là một cách tốt để gieo hạt giống nghiệp tạo ra hạnh phúc.

Sức mạnh của lòng thương xót chinh phục

tất cả các cảm xúc tiêu cực.

Đôi khi chúng sanh hành động qua

sự tử tế và lòng thương xót, phát sinh ra

những phong trào cứu trợ và những tổ chức giúp đỡ con người.

Ngay khi lòng tử tế đi vào tâm thức của con người, nhiều người

sẽ đảm nhận tất cả các loại công việc vì

mục đích giúp đỡ người khác.

Tỳ kheo Payutto

Lòng thương xót là nguồn gốc của

hành động không bạo động, và nó mang cho chúng ta

sức mạnh bên trong và tâm bình an.

Những phẩm chất nầy cũng mang cho chúng ta

nhiều nụ cười, nhiều tình bạn, và nhiều hòa hợp hơn.

Vì thế lòng thương xót thực sự là

một cái gì rất quí báu.

Đạt Lai Lạt Ma

***

Nguyên tác: A Gift of Happiness

Tác giả: Gill Farrer-Halls

Chuyển ngữ: Tôn Thất Bàng

Sacramento, ngày 26 tháng 1 năm 2012

Ghi chú: Đây là một “hoan hỉ cố gắng” nhằm thực hiện việc chuyển ngữ một quyển sách với cái tựa “A Gift of Happiness” (“Một Món Quà Hạnh Phúc”) vào dịp Năm Mới 2012 và Năm Mới Nhâm Thìn. Người chuyển ngữ mong rằng bản dịch này sẽ mang lại cho người đọc ít nhiều điều hữu ích và, do đó, sẽ mang lại nhiều hạnh phúc hơn. Ngoài ra, người chuyển ngữ cũng MONG NHẬN ĐƯỢC Ý KIẾN XÂY DỰNG VỀ HÌNH THỨC LẪN NỘI DUNG CỦA BẢN DỊCH từ người đọc để giúp người chuyển ngữ sửa đổi những chỗ còn sai sót.        

Phần 2

Phần 3

Phần 4

 Chữ “Ta” nên tránh nói ra Chữ “Tâm Vị Kỷ” gắng mà triệt tiêu

“Lời Đồn” lờ nó thật nhiều Chữ “Tâm Ghen Tỵ” biết điều lánh xa

Thường dùng từ ngữ “Chúng Ta” “Tình Thương” nên quí trọng là khôn ngoan

“Mỉm Cười” gắng giữ đàng hoàng “Thành [...]]]> 10 LỜI KHUYÊN RĂN

 Chữ “Ta” nên tránh nói ra
Chữ “Tâm Vị Kỷ” gắng mà triệt tiêu

“Lời Đồn” lờ nó thật nhiều
Chữ “Tâm Ghen Tỵ” biết điều lánh xa

Thường dùng từ ngữ “Chúng Ta”
“Tình Thương” nên quí trọng là khôn ngoan

“Mỉm Cười” gắng giữ đàng hoàng
“Thành Công” cố đạt để mang tặng đời

Tiếp thu “Hiểu Biết” mọi nơi
Duy trì “Tình Bạn”: Mười Lời Khuyên Răn.

Ngày 24 Tháng 10 Năm 2010

Minh Dương

Bài thơ trên dựa vào nội dung “10 WORDS.pps” bằng Anh ngữ sau đây:

THE MOST

The most selfish one-letter word is “I.” Avoid it.

The most satisfying two-letter word is “WE.” Use it.

The most poisonous three-letter-word is “EGO.” Kill it.

The most used four-letter word is “LOVE.” Value it.

The most pleasing five-letter word is “SMILE.” Keep it.

The fastest spreading six-letter word is “RUMOUR.” Ignore it.

The most hard working seven-letter word is “SUCCESS.” Achieve it.

The most enviable eight-letter word is “JEALOUSY.” Distance it.

The most powerful nine-letter word is “KNOWLEDGE.” Acquire it.

The most divine ten-letter word is “FRIENDSHIP.” Maintain it.

Step 1

Face the sunrise. This form of yoga should be done in the morning, so that your concentration and stress relief will apply throughout the whole day. If you do not know in which direction the sun rises in relation to your room, wake up a little earlier than normal and watch before doing your [...]]]> http://pranichealing.com/video/superbrain-yoga-workout-improve-brain

Step 1

Face the sunrise. This form of yoga should be done in the morning, so that your concentration and stress relief will apply throughout the whole day. If you do not know in which direction the sun rises in relation to your room, wake up a little earlier than normal and watch before doing your yoga.

Step 2

Take your left hand and hold your right earlobe with your pointer finger and thumb. Make sure that the thumb is facing away from you. Remove any jewelry before proceeding.

Step 3

Take your right hand and hold your left earlobe with your pointer finger and thumb. Once again, make sure that your thumb is facing away from you, and remove any jewelry from this ear as well.

Step 4

Continue to hold your lobes as you press your tongue to the roof of your mouth.

Step 5

Inhale through your nose and slowly squat down to the ground.

Step 6

Hold your breath and do not exhale until you start making your way back up to a standing position. Continue holding your lobes and sticking your tongue to the roof of your mouth as you perform this move.

Step 7

Repeat this action 14 more times, for a total of 15. You may not notice a change immediately, but after a few weeks an improvement in concentration should become apparent.

_______________________________________________________________________________________

YÔ-GA GIÚP NÃO TUYỆT TỐT

 Bước 1

Đứng hướng mặt về phía mặt trời mọc. Hình thức yô-ga này nên tập vào buổi sáng, ngõ hầu việc tập trung và hết căng thẳng đầu óc sẽ ứng dụng suốt cả ngày. Nếu bạn không biết hướng nào là hướng mặt trời mọc đối với phòng của bạn, bạn hãy thức dậy sớm hơn thường lệ một chút và nhìn xem trước khi bạn tập yô-ga.

Bước 2

Dùng tay trái nắm dái tai bên phải bằng ngón trỏ và ngón cái. Nhớ chắc chắn là ngón cái hướng mặt ra phía ngoài người của bạn. Tháo gở bất cứ vật trang sức nào trước khi tiến hành.

Bước 3

Dùng tay phải nắm dái tai bên trái bằng ngón trỏ và ngón cái. Một lần nữa, nhớ chắc chắn là ngón cái hướng mặt ra phía ngoài người bạn, và tháo gở bất cứ vật trang sức dái tai nào nếu có.

Bước 4

Tiếp tục nắm dái tai trong khi ấn lưỡi lên nóc giọng của bạn.

Bước 5

Hít vào bằng mũi và ngồi xuống đất trong tư thế chòm hõm.

Bước 6

Giữ hơi thở và đừng thở ra cho đến khi bạn bắt đầu đứng lên trở lại tư thế đứng. Tiếp tục nắm dái tai và bám  lưỡi vào nóc giọng khi bạn thực hiện động tác này.

Bước 7

Lập lại động tác này thêm 14 lần nữa, để được tất cả 15 lần. Có thể bạn không trông thấy có một sự thay đổi ngay tức khắc, nhưng sau vài tuần lễ một sự cãi tiến về sự tập trung đầu óc sẽ trở nên rõ ràng.

(TTB Chuyển Ngữ Ngày 10 Tháng 8 Năm 2010)

Những gì chúng ta có dù là vật chất hay tinh thần đều không phải tự nhiên mà có, tình cờ mà có hay do một đấng nào tạo ra mà có và nó khi mất đi nó không hề mất hẳn mà chỉ thay hình đổi dạng.

Theo [...]]]> SANH, DIỆT CHỈ LÀ ƯỚC LỆ

Những gì chúng ta có dù là vật chất hay tinh thần đều không phải tự nhiên mà có, tình cờ mà có hay do một đấng nào tạo ra mà có và nó khi mất đi nó không hề mất hẳn mà chỉ thay hình đổi dạng.

Theo đạo Phật, mọi cái hiện hữu trên đời này đều do duyên sanh mà có và khi hết duyên để hiện hữu chúng sẽ không còn như cũ nữa chứ không hề mất hẳn. Chúng chỉ biến hình đổi dạng và vẫn hiện hữu dưới dạng khác lúc trước mà thôi.

Sự đổi dạng của vạn vật đều do nhân duyên sanh ra. Ví dụ, nước do chịu sức nóng (nhân duyên) sẽ bốc hơi (biến dạng) rồi gặp lạnh (nhân duyên) sẽ tụ lại thành nước (duyên sanh). Cứ cái vòng lẫn quẫn ấy cũng gọi là vòng luân hồi của nước từ dạng này sang dạng khác và không hề biến mất. Đó cũng là điều các nhà khoa học chứng minh và xác nhận. Những từ như sanh, diệt, còn, mất chỉ để diễn tả sự thành hình và đổi dạng của vạn vật không hơn không kém. Một cái gì hình thành do những điều kiện nhất định nào đó ta cho nó là sanh và do những điều kiện nhất định nào đó nó đổi ra dạng khác ta thường xem nó là diệt. Thực sự, chẳng có gì sanh hay diệt chỉ có sự thay hình đổi dạng của vạn vật mà theo như quy ước con người xem là sanh hay diệt.

Sự thay hình đổi dạng trong những điều kiện nhất định nào đó cũng theo quy ước của con người được gọi là hiện tượng. Do đó, hiện tượng là bóng dáng của sự vật không phải là thực tánh hay thực chất của nó. Sự thay đổi của nó do quy ước con người gọi là sanh, diệt, tăng, giảm, dơ, sạch, v.v… Thực tánh của sự vật, chẳng hạn nước, không sanh không diệt, không dơ, không sạch, không tăng, không giảm. Trong đạo Phật tánh ấy cũng gọi là tánh không.

Con người cũng lại như vậy, khi sanh ra là lúc hội đủ một số nhân duyên hay nguyên nhân và điều kiện nhất định nào đó để có mặt trong cuộc đời và chết đi là lúc những nhân duyên ấy không còn nữa — sự có mặt không còn thấy nữa. Sanh hay tử của con người do đó cũng chỉ là những hiện tượng, những sự đổi dạng từ cái này sang cái khác nhưng thực chất vẫn không thay đổi, không hề mất.

Theo đạo Phật, đó là thân tứ đại – đất, nước, gió, lửa – do nhân duyên chúng hợp lại thành thân người và khi hết nhân hết duyên thân đó sẽ trở lại dạng đất, nước, gió, lửa. Tâm con người cũng lại như vậy, đủ nhân duyên sẽ thành tâm và hết nhân duyên tâm kia biến đi nhưng vẫn không hề mất. Cho nên, con người cũng luân hồi giống như cái luân hồi của nước đã nói trên. Thân, tâm kia không sanh, không diệt, không dơ, không sạch, không tăng, không giảm hay nói là “ngũ uẩn giai không”, năm thành phần tạo thành con người đều không, như được nói đến trong Tâm Kinh cũng có ý nghĩa như vậy.

Nói tóm lại, sanh, diệt chỉ là những từ đối đãi do con người đặt ra và sử dụng như một ước lệ để chỉ sự mất, còn của vạn vật, nhưng kỳ thật không có cái gì trên đời này mất hẳn, trái lại, nó vẫn còn mãi nhưng dưới hình dạng khác mà thôi.

Ngày 26 tháng 8 năm 2006
Người viết: Tôn Thất Bàng

Mười Hai Cái Mẹo Để Nhớ

1. Pay attention: Chú ý vào cái muốn nhớ 2. Understand: Hiểu cái muốn nhớ 3. Repeat and apply: Lập đi lập lại và áp dụng cái muốn nhớ 4. Chunk: Liên kết hay phối hợp những cái muốn nhớ (ví dụ: một dãy con số cần [...]]]> 12 MEMORY TRICKS

Mười Hai Cái Mẹo Để Nhớ

1. Pay attention: Chú ý vào cái muốn nhớ
2. Understand: Hiểu cái muốn nhớ
3. Repeat and apply: Lập đi lập lại và áp dụng cái muốn nhớ
4. Chunk: Liên kết hay phối hợp những cái muốn nhớ (ví dụ: một dãy con số cần nhớ chia ra từng nhóm cho dễ nhớ)
5. Make meaning: Làm cho cái muốn nhớ có một ý nghĩa hay trở thành một công thức dễ nhớ, dễ hiểu (ví dụ: một câu văn được sắp xếp đúng văn phạm, mốt chữ và/hay số có ý nghĩa để dễ nhớ)
6. Look for patterns: Tìm những khuôn mẫu để nhớ bỏ các chi tiết không cần thiết phải nhớ hay nếu quên cũng không sao
7. Visualize: Hình dung cái muốn nhớ giống một cái gì quen thuộc dễ nhớ, đôi lúc càng tếu, càng hài hước, càng dễ nhớ hơn (ví dụ: đường Bogue đọc trại thành Bò Ghẻ)
8. Hook it to something funny: Gắn liền cái muốn nhớ vào một cái gì buồn cười
9. Hook it to a melody, chant, rhyme or rhymic motion: Gắn liền cái muốn nhớ với nhịp điệu, bài hát, câu kệ, câu thơ hay âm điệu êm tai
10. Associate new with old: Liên tưởng, liên kết cái mới với cái cũ đã nhớ
11. Link learning to environment: Móc nối cái muốn nhớ với môi trường xung quanh cái muốn nhớ (ví dụ: cái nhà đó, cái chữ đó, con người đó, cái ý đó, v.v… nó ở môi trường nào đó)
12. Let ‘er drift: Cứ bỏ mặc cái muốn nhớ lại mà chưa nhớ ra không cố moi óc nhớ nữa và chuyển qua những cái gì khác có liên quan đến cái muốn nhớ như người nào, ở đâu, lúc nào, cái gì có liên hệ đến cái muốn nhớ lại rồi bất chợt sẽ nhớ lại cái mình tìm để muốn nhớ.

(Sacramento, ngày 27 tháng 4 năm 2008)
Người viết: Tôn Thất Bàng

Trích dẫn từ “12 Memory Tricks” của Tamim Ansary

Tóm Tắt:

1. Nên tìm cách nào dễ nhớ nhất trong những cách muốn nhớ ở trên
2. Nếu quên thì thôi đừng nặn óc chỉ khổ tâm thôi

Có ‘ngã’ hay không có ‘ngã’?

Có mà không, không mà có.

Có là khi ta chủ động hay làm chủ được bản thân, tức là làm chủ được thể xác và tinh thần hay thân và tâm của mình.

Không có là khi ta không chủ [...]]]> CÓ ‘NGÃ’ HAY KHÔNG CÓ ‘NGÃ’
(HỮU NGÃ HAY VÔ NGÃ)

Có ‘ngã’ hay không có ‘ngã’?

Có mà không, không mà có.

Có là khi ta chủ động hay làm chủ được bản thân, tức là làm chủ được thể xác và tinh thần hay thân và tâm của mình.

Không có là khi ta không chủ động được bản thân.

Vì lẽ ta không hoàn toàn làm chủ được bản thân nên nói ‘không có ngã’ hay ‘vô ngã’ là như vậy.

Đức Phật Ngài hoàn toàn làm chủ được bản thân của Ngài nên Ngài mới nói: “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn.”

Theo sự giải thích của một số người theo đạo Phật chữ ‘ngã’ trong câu nói này của Ngài là ‘chân ngã’ và chỉ Đức Phật có chân ngã mà thôi. Còn chúng sanh thì không ai có ‘chân ngã’ vì còn là chúng sanh thì không ai hoàn toàn làm chủ được bản thân của mình. Nói cách khác, không ai hoàn toàn giác ngộ như Đức Phật. Cho nên chúng sanh thường xem mình có cái ngã, cái ngã sở hữu, cái tự ngã và như vậy là chưa giác ngộ, vẫn còn sai lầm vì đó không phải là ‘chân ngã’ mà chính là ‘vô ngã’. Ắt hẵn Phật dạy chúng sanh ‘vô ngã’ là vì không chúng sanh nào có được ‘chân ngã’ như Ngài.

Trên đây là suy nghĩ của người viết. Xin các thiện hữu tri thức chỉ giáo cho người viết nếu thấy đây là cái suy nghĩ thô thiển, nông cạn hay không đúng. Chân thành cảm tạ mọi ý kiến xây dựng.

Ngày 18 tháng 3 năm 2010
Người viết: Minh Dương

“Khi thương trái ấu cũng tròn” “Khi ghét bồ hòn cũng méo.” (Tục Ngữ)

Câu tục ngữ trên muốn nói gì?

Theo thiển nghĩ của người viết, cảm xúc của con người trước cùng một vật hay một sự việc không có tính độc lập. Nó bị chi phối bởi cái tâm [...]]]> VIẾT ĐỂ QUÊN PHIỀN NÃO

“Khi thương trái ấu cũng tròn”
“Khi ghét bồ hòn cũng méo.” (Tục Ngữ)

Câu tục ngữ trên muốn nói gì?

Theo thiển nghĩ của người viết, cảm xúc của con người trước cùng một vật hay một sự việc không có tính độc lập. Nó bị chi phối bởi cái tâm ý của con người. Vì lẽ ấy, trong Duy Thức Học mới có câu: “Nhứt thiết duy tâm tạo” là đúng, phải không? “Mọi cái do tâm tạo ra”. Tâm ý đóng một vai trò quan trọng như vậy cho nên Kinh Pháp Cú đã mở đầu bằng câu:

“Ý dẫn đầu các pháp. Ý làm chủ ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm. Nói năng hay hành động. Thì khổ não theo sau. Như xe chân vật kéo.”
“Ý dẫn đầu các pháp. Ý làm chủ ý tạo. Nếu với ý thanh tịnh. Nói năng hay hành động. Thì an lạc theo sau. Như bóng không rời hình.”

Từ suy nghĩ này, người viết thường tự nhắc nhở bản thân kiểm soát tâm ý của mình trước khi nói hay làm một việc gì để tránh khổ não mà được an vui. Bởi lẽ bản thân thường muốn an vui chứ không muốn khổ tâm khổ não. Nếu ai bảo đó là tâm vị kỷ hay ích kỷ thì xin chấp nhận cái tâm xấu: “chỉ muốn an vui, không muốn khổ não”! Hay nếu có ai nói làm như vậy là ngu thì người viết xin hoan hỉ chấp nhận cái ngu “muốn an vui, không muốn khổ não” vì có thể họ lý luận: “phải có khổ não mới có an vui, mới vươn lên được” hay “cái khó nó bó cái khôn” hay “không có khổ thì lấy đâu có sướng, không có buồn lấy đâu có vui”, v.v….

Nhưng nghiệt ngã là thiên hạ lại thường nói “đời là bể khổ” mà mình muốn tìm cái an vui, thoát khổ, thì cũng có người có ý nghĩ như vừa nói. Từ cái chỗ này mới có câu: “Bá nhân, bá tánh” hay “Bàn tay có ngón dài, ngón ngắn”. Vậy thì, ta nên chọn tánh nào, ngón tay nào? Phải chăng vì đời có hai thái cực hay hai cực đoan nên đức Phật đã chọn con đường “trung đạo”? Nhưng thế nào là trung đạo lại là một vấn đề không phải dễ chọn, dễ xử trí. Làm sao cho vừa lòng người, phải không bạn đọc? Do đó, mới có câu: “Ở sao cho vừa lòng người. Ở rộng người cười ở hẹp người chê. Cao chê ngổng. Thấp chê lùn. Béo chê béo trục béo tròn. Gầy chê xương sống xương sườn phơi ra.” Đời là thế. Vậy phải chấp nhận đời hay sao?

Nhưng bằng lòng hay chấp nhận đời như vậy cũng sẽ có người khen lẫn người chê. Vậy phải làm thế nào để khỏi bị chê để được khen? Không bao giờ có chuyện mọi người đều khen hay mọi người đều chê vì đã nói “bá nhân bá tánh” kia mà! Cách duy nhất có lẽ là: “Cứ làm điều phải, mặc cho ai nghĩ sao thì nghĩ” là tốt hơn hêt, có phải vậy không? Cũng chưa chắc mọi người đọc đều hoàn toàn đông ý với cách chọn lựa này. Thôi thì cứ để mặc đời phê phán miễn sao lương tâm mình không thấy cắn rứt, ân hận hay đau khổ khi mình nghĩ, nói và làm mà mình cảm thấy tâm thanh tịnh hay lòng cảm thấy an vui là được rồi, bạn đọc nghĩ sao?

Người viết: Minh Dương (Ngày viết: 23 tháng 3 năm 2010)

Trên đời này có hai thứ khổ Thứ nhất là cái khổ nội tâm Nó là cái khổ ngấm ngầm Mắt không trông thấy chỉ tâm hiểu mình Thứ nhì cái khổ ngoại hình “Bệnh, sinh, lão, tử” làm mình khổ đau Khổ tâm đại khái như sau: “Muốn nhưng chẳng được, yêu nhau xa [...]]]> KHỔ VÀ VƯỢT KHỔ

Trên đời này có hai thứ khổ
Thứ nhất là cái khổ nội tâm
Nó là cái khổ ngấm ngầm
Mắt không trông thấy chỉ tâm hiểu mình
Thứ nhì cái khổ ngoại hình
“Bệnh, sinh, lão, tử” làm mình khổ đau
Khổ tâm đại khái như sau:
“Muốn nhưng chẳng được, yêu nhau xa lìa,
Ghét nhau phải gặp ‘lia chia’,
Năm phần ẩn trú thân kia đều phiền”
Chỉ duy chư Phật, thánh hiền
“Hành thâm Bát Nhã” khổ phiền đều qua
Cho nên Phật dạy chúng ta
Tâm Kinh Bát Nhã vượt qua khổ sầu.

(Ngày 6 tháng 10 năm 2008)
Tôn Thất Bàng

Nhị khổ: thân khổ và tâm khổ.
Tam khổ: khổ khổ, hoại khổ, hành khổ.
Bát khổ: sinh, bệnh, lão, tử, cầu bất đắc, ái biệt ly, oán tắng hội, ngũ ấm xí thạnh khổ.